تقدیم به:
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده 1
فصل اول: کلیات تحقیق
مقدمه.3 1-1. بیان مسأله 4 1-2. اهمیت و ضرورت تحقیق 7
1-3. اهداف تحقیق 8
1-3-1. هدف کلی تحقیق 8
1-3-2. اهداف اختصاصی تحقیق 8
1-4. سئوال های تحقیق 9
1-4-1. سئوال اصلی تحقیق 9
1-4 -2. سئوال های اختصاصی تحقیق 9
1-5. تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی10
فصل دوم: پیشینه ی تحقیق
مقدمه 14
الف) بخش اول- مبانی نظری 14
2-1.تعاریف مدیریت 14
2-2. پیشینه و تاریخچه مدیریت 17
2-2-1. اصول بنیادی مدیریت 17
2-2-2. سیری در تاریخچه مدیریت 18
2-3. نظریه های عمومی مدیریت 21
2-4. وظایف و کارکردهای مدیران 23
2-5. وظایف مدیران سازمان های اداری و آموزشی 25
2-6. شیوه انتخاب مدیران آموزشی 34
2-7. نحوه انتخاب و انتصاب مدیران آ و پ در ایران 35
2-8. انتخاب و انتصاب صحیح مدیران و فواید آن 36
2-9. مهارت های مورد نیاز مدیران 39
2-9-1. مهارت ادراکی 39
2-9-2. مهارت انسانی 41
2-9-3. مهارت فنی 48
2-9-4. مهارت حرفه ای 50
2-10. ارزش نسبی مهارتها در رده های مدیریت 66
2-11. اثربخشی و کارایی: مفهوم، تعریف و رابطه 68
2-12. اثربخشی و کارایی مدیران آموزشی 69
2-13. مدل مفهومی تحقیق 70
ب) بخش دوم- پیشینه پژوهشی 71
تحقیقات داخلی 71
تحقیقات خارجی 75
پ) بخش سوم- خلاصه ونتیجه گیری 77
فصل سوم: روش شناسی تحقیق
مقدمه 81
3-1. روش تحقیق81
3-2. جامعه آماری81
3-3. نمونه آماری و روش انتخاب آن82
3-4. ابزار اندازه گیری تحقیق83
3-5. روایی و پایایی ابزارها84
3-6. شیوه تجزیه و تحلیل داده ها85
3-7. شیوه ی اجرا86
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
مقدمه88
الف) یافته های توصیفی88
4-1. جنسیت88
4-2. سن و سال90
4-3. تحصیلات91
4-4. سابقه مدیریت92
4-5. رشته تحصیل93
4-6. دوره/ محل اشتغال94
4-7. مدیریت انتخابی/ انتصابی95
ب) آماره های توصیفی و استنباطی سوال های تحقیق96

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

سوال اول تحقیق96
سوال دوم تحقیق98
سوال سوم تحقیق99
سوال چهارم تحقیق101
سوال پنجم تحقیق103
سوال ششم تحقیق104
سوال هفتم تحقیق105
سوال هشتم تحقیق106
خلاصه106
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
مقدمه109
5-1. خلاصه یافته های مربوط به ویژگی های دموگرافیک109
5-2. خلاصه یافته های مربوط به سوال های تحقیق111
سوال اول111
سوال دوم112
سوال سوم113
سوال چهارم114
سوال پنجم115
سوال ششم116
سوال هفتم117
سوال هشتم118
5-3. بحث ونتیجه گیری118
5-4. محدودیت های تحقیق121
5-5. پیشنهادهای تحقیق121
5-5-1. پیشنهادهای کاربردی122
5-5-2. پیشنهادهای پژوهشی123
منابع و مآخذ
منابع فارسی125
منابع انگلیسی132
فهرست جداول
عنوان صفحه

فصل دوم:
جدول (2-1) : خلاصه سیر تکوین و تکمیل اندیشه های مدیریت20
جدول (2-2) : ابعاد شایستگی فردی و اجتماعی مدیران58
فصل سوم:
جدول (3-1) : توزیع جامعه آماری مدیران به تفکیک جنسیت82
جدول (3-2) : توزیع جامعه آماری مدیران به تفکیک انتخابی یا انتصابی82
جدول (3-3) : پارامترهای موجود در فرمول کوکران83
جدول (3-4) : نتایج ضریب پایایی ابزار اندازه گیری85
فصل چهارم:

جدول(4-1) : توزیع فراوانی و درصدی پاسخگویان به تفکیک جنسیت 89
جدول(4-2) : توزیع فراوانی و درصدی مدیران به تفکیک گروه سنی 90
جدول(4-3) : توزیع فراوانی و درصدی مدیران به تفکیک مدرک تحصیلی 91
جدول(4-4) : توزیع فراوانی و درصد فراوانی مدیران به تفکیک طبقات سابقه مدیریت 92
جدول(4-5) : توزیع فراوانی و درصد فراوانی مدیران به تفکیک رشته تحصیل 93
جدول(4-6) : توزیع فراوانی و درصد فراوانی مدیران به تفکیک دوره / محل اشتغال 94
جدول(4-7): توزیع فراوانی و درصد فراوانی مدیران به تفکیک مدیریت.95
جدول(4-8): توزیع فراوانی و درصدی دیدگاه پاسخگویان در خصوص مهارت انسانی.96
جدول(4-9): نتایج آزمون تی مستقل برای مقایسه مهارت انسانی مدیران.97
جدول(4-10): توزیع فراوانی و درصدی دیدگاه مدیران در خصوص مهارت ادراکی.98
جدول(4-11): نتایج آزمون تی مستقل برای مقایسه مهارت ادراکی مدیران.99
جدول(4-12): توزیع فراوانی و درصدی دیدگاه مدیران در خصوص مهارت فنی.100
جدول(4-13): نتایج آزمون تی مستقل برای مقایسه مهارت فنی مدیران.100
جدول(4-14): توزیع فراوانی و درصدی دیدگاه پاسخگویان در خصوص میزان اثربخشی.101
جدول(4-15): نتایج آزمون تی مستقل برای مقایسه میزان اثربخشی.102
جدول(4-16): توزیع فراوانی و درصدی دیدگاه پاسخگویان در خصوص میزان کارایی.103
جدول(4-17): نتایج آزمون تی مستقل برای مقایسه میزان میزان کارایی104
جدول(4-18): نتایج آزمون تی مستقل مقایسه دیدگاه مدیران مرد و زن در مورد مهارتهای مدیریتی105
جدول(4-19): نتایج آزمون تی مستقل مقایسه دیدگاه مدیران مرد و زن در مورد اثربخشی105
جدول(4-20): نتایج آزمون تی مستقل مقایسه دیدگاه مدیران مرد و زن در مورد کارایی106
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
فصل دوم:
نمودار (2-1): مدل مفهومی تحقیق 76

فصل چهارم:
نمودار (4-1): درصد فراوانی معلمان به تفکیک جنسیت 89
نمودار(4-2): توزیع درصد فراوانی مدیران به تفکیک گروه سنی90
نمودار(4-3): توزیع درصد فراوانی کارکنان به تفکیک مدرک تحصیلی91
نمودار(4-4): توزیع درصد فراوانی افراد نمونهی آماری به تفکیک سابقه مدیریت92
نمودار(4-5): توزیع درصد فراوانی افراد نمونه آماری به تفکیک رشته تحصیل93
نمودار(4-6): توزیع درصد فراوانی افراد نمونه آماری به تفکیک دوره اشتغال94
نمودار(4-7): توزیع درصد فراوانی افراد نمونه آماری به تفکیک مدیریت95

چکیده
هدف تحقیق حاضر، بررسی و مقایسه اثربخشی و کارآیی مدیران و مسئولین انتصابی و انتخابی از نظر میزان برخورداری از مهارت های مدیریتی( انسانی- فنی- ادراکی) با تأکید بر آموزش و پرورش بوده است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و به لحاظ شیوهی گردآوری داده ها، توصیفی- پیمایشی می باشد. جامعهی آماری تحقیق شامل کلیهی مدیران(مرد و زن)، شاغل در آموزش و پرورش ناحیهی یک ارومیه است که از میان آنها نمونه ای به حجم 186 نفر به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شده اند. برای جمع آوری داده های مورد نیاز ، از پرسشنامه استفاده شده است. دادههای حاصل نیز، به دو شیوهی توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین و . . .) و استنباطی (آزمون تی گروه های مستقل)، تحلیل آماری شدند. نتایج پژوهش نشان داد که ، مدیران نمونهی آماری از مهارت های سه گانه مدیریتی در سطح متوسط به بالا برخوردار هستند؛ اما بین میانگین نمرات مدیران انتخابی و انتصابی تفاوت وجود دارد که این تفاوت برای مهارت ادراکی در سطح خطای 05/0 معنی دار می باشد. همچنین، مدیران دو گروه نمونه آماری در میزان اثربخشی و کارایی با هم تفاوت دارند و این تفاوت در سطح خطای 05/0 معنی دار می باشد. نتیجه این که به احتمال 95% مدیران انتخابی در مقایسه با مدیران انتصابی از میزان اثربخشی و کارایی بالاتری برخوردار هستند.
کلید واژهها: مهارت های سه گانه مدیریتی، کارایی، اثربخشی، سازمان آموزش و پرورش.

فصل اول
کلیات پژوهش

مقدمه:
مدیریت کار کردن با و به وسیله دیگران است؛ هرچند که مدیران وظایف گوناگونی بر عهده داشته و فعالیت های متنوع و پیچیده ای انجام می دهند، هیچ مدیری نمی تواند برای انجام کارهای مربوط به شغلش تنها بر کوشش های فردی خود اکتفا کند؛ بر این اساس داشتن مهارت و توانایی های مختلف برای مدیران صرف نظر نوع فعالیت و مأموریت سازمانشان ضرورت پیدا می کند. مدیر باید قادر باشد برای همهی کارهای مربوط به حیطه وظایف خود و سایر زیردستان برنامه ریزی کند، دست به سازماندهی امور مختلف بزند، هماهنگی لازم را برای دستیابی به اهداف مشخص ایجاد نماید و کارایی1 و اثربخشی2 سازمان را در دستور کار خود قرار دهد. در تمام این فعالیت ها مدیران از مهارت هایی بهره می گیرند که در اصطلاح به آنها مهارت های مدیریتی گفته می شود(روغنی و همکاران،1388).
عمومی ترین و مورد پذیرش ترین طبقه بندی از مهارت های مدیران توسط رابرت کاتز3 ارایه شده است. کاتز ، مهارت را به توانایی هایی که در نحوهی انجام وظایف ذاتی نیست ولی قابل پرورش است، تعریف می کند. وی مدیر را کسی می داند که اعمال دیگران را هدایت می کند و مسئولیت تحقق هدف های خاصی را بر عهده دارد. لازمهی مدیریت مؤفق داشتن مهارت های سه گانه فنی4، انسانی5 و ادراکی6 است( علاقه بند، 1375).
از طرف دیگر، اثربخشی و کارایی هر سازمان تا حد بسیار زیادی به نحوهی مدیریت و کاربرد دقیق و مؤثر منابع انسانی بستگی دارد. بدیهی است تحقق چنین امری با استفاده از مهارت های مدیریتی امکان پذیر است. آموزش رسمی مدارس، همچون سایر مراکز آموزش رسمی با در اختیار داشتن مدیران، مربیان، تجهیزات و امکانات درصدد تحقق اهداف آموزشی و پرورشی هستند. اما بی شک دستیابی به چنین اهدافی مستلزم هدف گذاری دقیق، برنامه ریزی آموزشی و درسی، سازماندهی صحیح و در نهایت اجرای مؤثر برنامه هاست که همه آنها در گرو مهارت و توانایی مدیران است. به عبارت دیگر، اثربخشی و کارایی هر سازمان به میزان دانش و مهارت مدیران آن بستگی دارد(هرسی و بلانچارد، 1375).
لذا، در پژوهش حاضر به بررسی و مقایسه اثربخشی و کارایی مدیران انتخابی و انتصابی آموزش و پرورش با توجه به مهارت های سه گانه آنها پرداخته می شود.

1-1. بیان مسأله:
عملکرد مدیران در سازمان ها برای انجام رسالت و مسئولیت ها و تحقق اهداف سازمان بالاخص در نظام آموزش و پرورش به عنوان مهم ترین سازمان در هر جامعه به لحاظ تأثیری که بر عملکرد سایر عوامل سازمانی دارد، مورد توجه صاحب نظران بوده است. یکی از راه هایی که توسط آن عملکرد مدیران مورد توجه قرار می گیرد، مشاهده آنها از زاویهی مهارت هایی است که برای تأمین مؤفقیت آمیز اثربخشی و کارایی لازم است. ” کاتز” مهارت های مورد نیاز مدیران را با دسته بندی در سه طیف فنی، انسانی و ادراکی مورد مطالعه قرار داده است(علاقه بند، 1375).
مهارت فنی یعنی دانایی و توانایی در انجام دادن وظایف خاص که لازمه آن ورزیدگی در به کار بردن ابزار و فنون ویژه و شایستگی عملی در رفتار و فعالیت است. مهارت فنی از طریق تحصیل، کارورزی و تجربه حاصل می شود. دانش، فنون و روش های برنامه ریزی، بودجه بندی، کنترل، حسابداری، امور مالی، کارگزینی، کارپردازی و غیره از جمله مهارت های فنی هستند که می توان در آنها به بالاترین درجه قابلیت و شایستگی دست یافت. زیرا این نوع مهارت، دقیق، مشخص، دارای ضوابط عینی و قابل اندازه گیری است. مهارت های فنی مورد نیاز مدیران آموزشی، علاوه بر موارد فوق، شامل مهارت و تبحر در برنامه ریزی آموزشی، راهنمایی آموزشی، فنون و روش های تدریس و فنون اداری و مالی آموزش و پرورش است. مهارت انسانی یعنی داشتن توانایی و قدرت به کارگیری افراد سازمان و شرکت خود مدیر به منزله عضوی از گروه برای انجام فعالیت های مشترک و هماهنگ و ایجاد تلاش و کوشش های جمعی برای نیل به اهداف سازمان. مهارت انسانی توانایی مدیر در زمینه ایجاد تفاهم و همکاری و مهارت برخورد با انسان هاست. مهارت انسانی در نقطه مقابل مهارت فنی است؛ یعنی کار کردن با مردم در مقابل کار کردن با اشیاء . مهارت انسانی مستلزم آن است که مدیر اعتماد به نفس داشته باشد، به دیگران اعتماد کند، به عقاید، احساسات و ارزش های آنها احترام بگذارد، آنان را درک کند و بتواند محیط امن برای جلب مشارکت دیگران فراهم سازد. مهارت انسانی وجه مشترک سطوح مختلف مدیریت است؛ مدیر آموزشی باید دارای مجموعه قابل توجهی از مهارت های انسانی باشد؛ از طرفی کنش و واکنش متقابل با مردم و حساسیت نسبت به انگیزه ها، انتظارات و رفتارهای آنان کمک می کنند تا شخص به مرور بتواند علل و عوامل شکل دهنده رفتار افراد انسان را درک کرده ، راه و رسم کار کردن با مردم و اثرگذاری بر رفتار آنها را بیاموزد. همه این موارد به مهارت ادراکی مربوط می شود. مدیر آموزشی برای اینکه بتواند محیط آموزشی را بشناسد، روابط متقابل میان عوامل مختلف را درک کند، اولویت های آموزشی را تشخیص دهد، تصمیمات موثر اتخاذ کند و با اقدامات خود بهترین نتیجه را عاید نظام آموزشی سازد، باید از مهارت ادراکی قابل ملاحظه ای برخوردار باشد(خدادی و حسومی، 1391).
از آنجایی که آموزش و پروش از مهم ترین نهادهای اجتماعی به حساب می آید، بنابراین، کیفیت فعالیت های سایر نهادها به میزان زیادی به چگونگی عملکرد آن بستگی دارد. مفهوم عملکرد، با کارایی و اثربخشی تعریف شده است؛ چون اثربخشی بیانگر میزان دستیابی به اهداف است و کارایی به این موضوع اشاره دارد که منابع از نظر اقتصادی، چگونه برای کسب هدف به کار رفته اند، می توان آنها را دو بّعد مهم عملکرد دانست؛ از این رو، عملکرد تابعی از کارایی و اثربخشی فعالیت های صورت گرفته است. برای اینکه مدیریت آموزشی به کارایی و اثربخشی نظام آموزشی منجر شود، توجه به مهارت های سه گانهی مدیران امری اجتناب ناپذیر است؛ لیکن نتایج برخی پژوهش های صورت گرفته در این زمینه حکایت از وجود کمبودها و مشکلات گوناگون دارد. چنانکه دلخوش کسمایی(1381)، در پژوهشی به بررسی رابطه مهارت های سه گانه مدیران دبیرستان های شهر تهران پرداخته و به این نتیجه رسید که مهارت های یاد شده برای مدیران در انجام بهتر وظایف جهت نیل به اثربخشی مدارس ضروری است و بین مهارت های سه گانه مدیران با اثربخشی رابطهی مثبت معنی داری برقرار است. افشاری و همکاران(1389)، در بررسی مهارت های سه گانه مدیریتی مدیران ادارات تربیت بدنی دانشگاه های سراسر کشور به این نتیجه رسیدند که بین مهارت های سه گانهی مدیران تفاوت معنی دار وجود دارد و اولویت این مهارت ها برای مدیران به ترتیب شامل مهارت انسانی، ادراکی و فنی است. پژوهش های بیگدلی(1380) و سیدشجاع(1385)، مؤید آن است که نیازمندی مدیران در زمینهی مهارت های مدیریتی به ترتیب مهارت فنی، ادراکی و انسانی است. خدادی و حسومی(1391) نیز در بررسی رابطهی بین میزان مهارت های سه گانهی مدیران با اثربخشی آنان از نظر دبیران دبیرستان های دخترانه شهر ساری، به این نتیجه رسیدند که مدیران در هر سه مهارت نیاز به آموزش دارند، به ویژه توجه به مهارت فنی و انسانی مدیران امری ضروری می باشد. در ضمن بین مهارت های سه گانهی مدیران و اثربخشی آنها رابطهی مثبت و معنی دار وجود دارد. هاسکو(2006)، مهارت های مورد نیاز برای رهبری را از ملزومات اصلی کار تیمی بیان کرده است. پنت و باروندی(2008) در پژوهشی بر لزوم اهمیت آموزش دانشگاهی مهارت های انسانی و فنی برای مدیران پروژه صحه گذاشتند. سامباسیوان و همکاران(2009) در پژوهشی نشان دادند که قابلیت های شخصی و مهارت های مدیریتی، ارتباط مثبتی با مهارت های شناخت فرصت ها دارد.
با عنایت به مطالب ذکر شده، سوال اصلی تحقیق حاضر این است که آیا در میزان اثربخشی و کارایی مدیران انتخابی و انتصابی آموزش و پرورش با توجه به مهارت های سه گانه آنها تفاوتی وجود دارد؟

1-2. اهمیت و ضرورت مسأله:
صلاحیت مدیران از نظر مهارت های مدیریتی یکی از عوامل استمرار موفقیت در هر سازمانی است. اثربخشی و کارایی مدیران، مستلزم داشتن مهارت های مدیریتی است که با به کارگیری آنها در موقعیت ها و جایگاه های مختلف سازمانی می توان به این اهداف نائل شد(میرسپاسی،1370، نقل از افشاری وهمکاران، 1389).
آموزش های رسمی مدارس، همچون سایر مراکز آموزش رسمی، با در اختیار داشتن مدیران، مربیان، تجهیزات و امکانات به دنبال تحقق هدف های آموزشی و پرورشی خود هستند .اما بی شک تحقق اهداف، مستلزم هدفگذاری دقیق، برنامه ریزی تحصیلاتی، سازماندهی صحیح و در نهایت اجرای مؤثر برنامه های آموزشی است که این همه در گرو مهارت مدیران است. به عبارت دیگر می توان گفت که تحقق هدف های آموزشی و پرورشی رابطهی نزدیکی با اثر بخشی دارد و اثر بخشی مدیران نیز به میزان دانش و مهارت آنان بستگی دارد. لذا، مدیران وقتی می توانند به وظایف خود به نحو احسن عمل نمایند که از دانش و مهارت مدیریتی به اندازهی کافی برخوردار باشند. کارایی و اثر بخشی هر سازمان تا حد قابل ملاحظه ای به نحوهی مدیریتی و کاربرد دقیق و مؤثر منابع انسانی بستگی دارد و مدارس نیز از این امر مستثنی نیستند؛ چرا که دانش آموزان در حقیقیت منابع انسانی هستند که خواهان محیطی سالم و پذیرای تکاپوهای سازنده می باشند. بنابراین، مدیران آموزشی باید به دانش و بینش لازم برای مواجه شدن و حل مشکلات محیط های آموزشی مجهز شوند(خدادی و حسومی، 1391).
در چند دههی اخیر ، نقش و اهمیت مدیریت بیش از پیش آشکار شده است. از طرف دیگر ، آموزش یکی از ارکان توسعهی کشور و آموزش و پرورش است. لذا، جا دارد با انجام این پژوهش و سایر پژوهش های مشابه ، نقش دانش و مهارت های مدیران آموزشی در فراهمآوری موقعیت آموزشی مناسب در مدارس روشن شود تا از این طریق اقدامی در راستای بهبود وضعیت مدیریت آموزشی در مراکز آموزشی انجام گرفته باشد.

1-3. اهداف تحقیق:
1-3-1. اهداف کلی:
هدف کلی این تحقیق عبارت است از:
بررسی و مقایسه اثربخشی و کارآیی مدیران و مسئولین انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش با توجه به مهارت های مدیریتی( انسانی – فنی- ادراکی) آنها؛
1-3-2. اهداف اختصاصی:
1- تعیین مهارت های انسانی مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش؛
2- تعیین مهارت های ادراکی مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش؛
3- تعیین مهارت های فنی مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش؛
4- تعیین اثربخشی مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش؛
5- تعیین کارایی مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش؛
6- مقایسه مهارت های سه گانهی مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش؛
7- مقایسه اثربخشی مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش؛
8- مقایسه کارایی مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش؛

1-4. سوال های تحقیق:
1-4-1. سوال های اصلی تحقیق:
1-مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش از چه میزان مهارت های سه گانه ی مدیریتی برخوردار هستند؟
2-مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش از چه میزان اثربخشی برخوردار هستند؟
3- مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش از چه میزان کارایی برخوردار هستند؟
4-آیا بین مدیران انتخابی و انتصابی با توجه به مهارت های سه گانه و اثربخشی و کارایی تفاوت معنی دار وجود دارد؟
1-4-2. سوالهای اختصاصی تحقیق:
1- مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش از چه میزان مهارت های انسانی برخوردار هستند؟
2- مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش از چه میزان مهارت های ادراکی برخوردار هستند؟
3- مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش از چه میزان مهارت های فنی برخوردار هستند؟
4- مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش از چه میزان اثربخشی برخوردار هستند؟
5- مدیران انتصابی و انتخابی آموزش و پرورش از چه میزان کارایی برخوردار هستند؟
6- آیا از دیدگاه افراد نمونهی آماری بر حسب جنسیت، بین مدیران انتصابی و انتخابی با توجه به مهارتهای سه گانهی مدیریتی آنها تفاوت معنی دار وجود دارد؟
7- آیا از دیدگاه افراد نمونهی آماری بر حسب جنسیت، بین مدیران انتصابی و انتخابی با توجه به اثربخشی آنها تفاوت معنی دار وجود دارد؟
8- آیا از دیدگاه افراد نمونهی آماری بر حسب جنسیت، بین مدیران انتصابی و انتخابی با توجه به کارایی آنها تفاوت معنی دار وجود دارد؟
1-5. تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی):
متغیرهای اصلی این تحقیق عبارت از اثربخشی و کارائی مدیران و مهارت های سه گانه شامل: مهارت ادراکی، مهارت انسانی و مهارت های فنی در امور گوناگون آموزشی و پرورشی می باشد که تعاریف مفهومی و عملیاتی آنها به صورت زیر است.

الف) تعاریف مفهومی:
• اثربخشی: به اعتقاد گریفین(2009)، اثربخشی عبارت است از اتخاذ تصمیمات صحیح و انجام موفقیت آمیز آنها. همچنین وی عنوان می کند که اثربخشی یعنی میزان دستیابی به اهداف تعیین شده است.
• کارایی: رابینز(2005)، معتقد است که کارایی به رابطهی بین درونداد و برونداد اشاره دارد که در پی به حداقل رساندن منابع مصرف شده و هزینه هاست.
• مهارت های سه گانه مدیریتی: مهارت مدیریتی به مهارت هایی گفته می شود که به وسیلهی آن شخص در وجود خود امکان به حرکت در آوردن اجزاء یک مجموعه را برای حرکت متناسب همه اجزاء به سوی اهداف تعیین شده فراهم می آورد. کاتز لازمهی مدیریت اثربخش را دارا بودن مهارت های سه گانهی، ادراکی، انسانی و فنی می داند.
– مهارت فنی: یعنی دانایی و توانایی در انجام دادن وظایف خاص که لازمهی آن ورزیدگی در به کار بردن ابزار و فنون ویژه و شایستگی عملی در رفتار و فعالیت است(علاقه بند، 1362: 186).
– مهارت انسانی: یعنی داشتن توانایی و قدرت به کارگیری افراد سازمان و شرکت خود مدیر به منزله عضوی از گروه برای انجام فعالیت های مشترک و هماهنگ و ایجاد تلاش و کوشش های جمعی برای نیل به اهداف سازمان(علاقه بند، 1362: 186).
– مهارت ادراکی: عبارت از توانایی درک مشکلات سازمان همراه با جزئیات تشکیل دهندهی آن در موقعیتی مرتبط (سیدعباس زاده ، 1374: 35).
• مدیران انتصابی: به دسته ای از مدیران که مطابق با دستورالعمل شرایط احراز پست های سازمانی از طرف مسئولین رده بالای آموزش و پروش منصوب می شوند، اطلاق می شود.( رونق، 1391).
• مدیران انتخابی: به دسته ای از مدیران که مطابق با شرایط احراز پست های سازمانی برای خدمت در ردههای گوناگون مدیریتی معرفی و با رأی و نظر افراد ذیصلاح و ذینفع انتخاب می شود، گفته می شود (رونق، 1391).
ب) تعاریف عملیاتی:
• اثربخشی: برای سنجش متغیر مذکور از پرسشنامه ای شامل چهار بخش و 28 سنجه( سنجههای 48 تا 75)، اسنفاده شده است؛ مولفه های مربوط به اثربخشی عبارتند از: انطباق، یگانگی، حقظ الگو و کسب هدف که هر کدام با 7 گویه مورد ارزیابی قرار می گیرند؛ لذا ، اثربخشی مدیران نمونه ی آماری نمره است که از پاسخ سنجه های پرسشنامهی نظرسنجی بدست می آورند.
• کارایی: برای ارزیابی کارایی مدیران از پرسشنامه ای حاوی 23 سنجه(سنجههای76 تا98)، استفاده شده است؛ بر این اساس، کارایی مدیران نمره است که آنها از پاسخ به سنجه های پرسشنامه فوق کسب می کنند.
• مهارت فنی: در تحقیق حاضر، برای سنجش این متغیر از 11 سنجه (سنجههای 37 تا 47)، در پرسشنامهی نظرسنجی استفاده شده است؛ لذا مهارت فنی، نمره ای است که افراد نمونهی آماری از پاسخ به سنجه های پرسشنامهی مذکور کسب می کنند.
• مهارت انسانی: برای سنجش این متغیر از 17 سنجه (سنجههای 1 تا 17 )، در پرسشنامهی نظرسنجی استفاده شده است؛ بنابراین، مهارت انسانی، نمره ای است که افراد نمونهی آماری از پاسخ به سنجه های پرسشنامهی نظرسنجی کسب می کنند.
• مهارت ادراکی: برای سنجش این متغیر از 19 سنجه (سنجههای 18 تا 36 )، در پرسشنامهی نظرسنجی استفاده شده است؛ بنابراین، مهارت ادراکی، نمره ای است که افراد نمونهی آماری از پاسخ به سنجههای پرسشنامهی نظرسنجی کسب می کنند.

فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه عملی

مقدمه :
در سازمانها مهمترین رکنی که برای رسیدن به هدفها تأثیرگذار است «مدیریت» است. مدیر به عنوان نمایندهی رسمی سازمان به منظور ایجاد هماهنگی و افزایش اثربخشی در رأس آن قرار میگیرد و مؤفقیت سازمان در تحقق هدفها در گرو چگونگی اعمال مدیریت او است. توفیق در ایفای نقش و انجام این مسئولیت سنگین بیش از هر چیز به توانمندی و اثربخشی مدیران مربوط است. اثربخشی مدیران نیز، اساساً به شایستگی، مهارت، سطح دانش، بینش و تواناییهای آنها بستگی دارد و به دلیل اهمیت این عوامل در موفقیت مدیران، جستجوی پیگیر و تلاشی مستمر به منظور یافتن و تربیت کسانی که دارای این نوع از شایستگیها، تواناییها و مهارتها باشند که آنها را به مدیرانی مؤثر و رهبرای مفید تبدیل کند در جریان است. آن چه در ادامهی مطالب این فصل آورده شده است نیز در راستای اشاره به موارد فوق میباشد. در انتها نیز سعی گردیده است به پژوهشهای انجام یافته در این خصوص پرداخته شود.

بخش اول: پیشینهی نظری
2-1. تعاریف مدیریت از دیدگاه صاحب نظران
مدیریت از نظر لغوی یعنی اداره کردن و مدیر اسم فـــاعل از مصدر اداره، به معنی اداره کننده است. به عبارتی مدیر یعنی گرداننده و مدیریت یعنی گرداندن یک سازمان در جهت اهداف آن. معمولاً واژهی مدیریت با معانی مختلف به کار برده می شود. به عنوان مثال، گاهی ممکن است مدیریت به فرایندی اشاره داشته باشد که مدیران در جهت تحقق اهداف سازمانی آن را پی گیری می کنند(پرداختچی،1372: 8 -7).
تعاریف مدیریت از لحاظ ابعادی که مورد توجه و تأکید قرار گرفته اند:
الف) در بعضی از تعاریف مدیریت، تعامل افراد مورد تأکید قرار گرفته است:
• مدیریت عبارت است از انجام دادن کارها بوسیله دیگران (علاقه بند به نقل از فالت،1380 : 10)؛
• مدیریت یعنی کار کردن با افراد و بوسیله افراد و گروه ها برای تحقق اهداف سازمانی (علاقه بند، به نقل از هرسی ولانچارد،1380 :10)؛
• مدیریت یک فرایند اجتماعی است که یک سلسله اقداماتی را که به تحقق اهداف منجر می شود را شامل می گردد و این اقدامات اساساً متوجه روابط بین افراد است( آگاروال به نقل از پرداختچی،1372: 9)
ب) در برخی از تعاریف هماهنگی مورد توجه و تأکید واقع شده است:
• فراگرد هماهنگ سازی فعالیت فردی و گروهی در جهت هدفهای گروهی (دانلی و همکاران به نقل از علاقه بند، 1380 : 10).
• هماهنگ سازی منابع انسانی و مادی در جهت تحقق هدفها (کاست ورزنزویک به نقل از علاقه بند،1380: 10).
• مدیـــریت یعنی هماهنگی همه منابع و امکانات از طریق فـــراگردهای برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل به نحوی که اهداف تعیین شده برآورده شود(گریفین، نقل از علاقه بند، 1380 : 10).
ج) تعاریفی که به وظایف یا کارکردهای مدیریت تأکید بیشتری دارند:
• مدیریت فراگرد برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل فعالیت های اعضای سازمان و استفاده از همه منابع سازمانی برای دست یابی به هدف های سازمان است.(علاقه بند، 1383 :14)
• مدیریت فراگرد برنامه ریزی، سازماندهی، کارگزینی، فرماندهی، هماهنگی، گزارش دهی و بودجه بندی است (لوتر گیولیک به نقل از الوانی، 1372 : 9).
د) در بعضی تعاریف بر تصمیم گیری تأکید خاصی شده است:
• مدیریت فــراگرد تبدیل اطلاعات به عمل می باشد این فــراگرد تغییر و تبدیل را تصمیم گیری می نمائیم (فورستر به نقل از پرداختچی، 1372 :9)
• مدیریت با تصمیم گیری مترادف بوده و فعالیت و رفتار سازمانی شبکه پیچیده ای از فراگردهای تصمیم گیری است (سایمون به نقل از علاقه بند، 1380: 16).
• مدیریت یعنی تصمیمگیری و این وظیفه مهم ترین و اصلی ترین نقش مدیریت است( الوانی،1372، :10)
• تهیه تدارک و اتخاذ شیوه های لازم برای ایجاد محیطی که آموزش و یادگیری بتواند در آن اتفاق افتد ( اچستون و گال، نقل از بهرنگی،1380 : 78).
2-2. پیشینه و تاریخچهی مدیریت
2-2-1. اصول بنیادی مدیریت:
1- مدیریت در مورد موجودات انسانی می باشد. کار مدیر این است که افراد را قادر سازد به انجام کار بپردازند، قوت های افراد را اثربخش سازد و ضعف های ایشان را کنار بگذارد.
2- چون مدیریت به انسجام افراد در یک فعالیت مشترک می پردازد ، عمیقاً به فرهنگ وابسته است. آنچه مدیران در ژاپن، انگلستان، برزیل و آمریکا انجام می دهند، دقیقاً شبیه هم هستند. چگونگی انجام کار است که می تواند کاملا متفاوت باشد. به همین دلیل یکی از چالش های اصلی که مدیران در کشورهای توسعه یافته با آن روبرو می شوند، این است که بخشی از سنت ها، تاریخ و فرهنگی را که در آن هستند، پیدا کرده و شناسایی نمایند تا بتوانند به عنوان آجرهای بنای مدیریت خود از آنها استفاده کنند.
3- هر سازمانی نیازمند تعهد به اهداف عمومی و ارزش های مشترک است. بدون چنین تعهدی سازمانی وجود نخواهد داشت.سازمان باید اهداف روشن،ساده و وحدت بخشی داشته باشد. ماموریت اصلی سازمان باید به اندازه کافی روشن، عمومی و قابل تصدیق و تایید باشد. مقاصدی که تجلی بخش آن اهداف هستند باید روشن، عمومی ، قابل تصدیق و تایید باشند.
4- مدیران باید سازمان و اعضای آن را قادر سازند که به موازات نیازها و تغییر فرصت ها رشد کرده و توسعه یابند. هر سازمانی یک موسسه یادگیری و آموزش است. تربیت و رشد در همه سطوح برقرار گردد.
5- هر سازمانی مرکب از افرادی با مهارت ها و دانش های مختلفی است که انواع کارهای بسیار متفاوتی را انجام می دهند. باید مبتنی بر ارتباطات و مسئولیت های فردی باشند. همهی اعضا نیاز دارند که به هدفی که در پیش دارند فکر کنند و مطمئن گردند که همکاران آنها آن هدف را می شناسند و درک می نمایند.
6- نه تعداد برونداد و نه رده پایین بودن به خودی خود ملاک مناسبی برای ارزیابی عملکرد مدیریت و سازمان نمی باشد.
7- مهم ترین چیزی که باید در مورد هر سازمانی به یاد داشت این است که نتایج تنها در خارج (سازمان) وجود دارند. نتیجه یک کسب و کاری رضایت مشتری است.( دراکر،1390 : 61).
مدیران عامل دگردیسی هستند. نیروی کار را در کشورهای توسعه یافته از حالت کارگران دستی به کارگران دانشور تحصیل کرده تبدیل نموده است. این کار با بکارگیری دانش کار تحقیق یافته است. مدیریت تلاش انسان را از همه جهات در یک سازمان واحدی بهم پیوند می دهد و در نتیجه یک عملکرد اجتماعی نوین می گردد.اصول و کاربرد مدیریتی که برای اثربخشی همه سازمان های جامعه مهم است (دراکر،1390: 61).

2-2-2. سیری در تاریخچه مدیریت:
➢ مدیریت با مفهوم غیرعلمی در جامعهی بشری سابقه ای دیرین دارد. بشر نخستین برای تهیه خوراک، پوشاک، پناهگاه و مانند اینها مجبور بوده تا به عوامل زمان، مکان، امکانات، همکاری و هماهنگی با دیگران توجه نماید. لذا این باور که مدیریت اساساً پدیده ای نو است و خواستگاه آن را باید در اروپا و آمریکا جستجو کرد، نمی تواند مورد قبول باشد؛ چرا که مدیریت یکی از پدیده هایی است که جامعهی بشری از آغاز پیدایش با آن روبرو بوده است.(احمدی، 1378).
➢ یکی از کهن ترین نوشته های بشری را می توان در آثار سومریان ملاحظه نمود. این قوم در 5000 سال پیش از میلاد از روش های مدیریت برای اداره و کنترل منابع مالی پرستشگاههای خود که از راه سیستم گسترده مالیات اداره می شد، استفاده می کـــردند و به ثبت و ضبط عملکرد مالی پرستشگاه های خود می پرداختند.
➢ در سال های 1700 ـ 2000 قبل از میلاد به قوانین حمورابی بر می خوریم که یکی از قدیمی ترین قوانین دنیا است، که نحوهی تفکر بابلیان را درباره مدیریت نشان می دهد. جملات زیر قسمتی از قوانین حمورابی است درباره حداقل دستمزد: «اگر کسی کارگر کشاورزی استخدام کند باید حداقل 8 گوس سالانه به او بپردازد» ( احمدی، 1378 : 15).
➢ ایرانیان نیز در ارائهی شیوه های مدیریت، فلسفهی ادارهی افراد، کشورداری در تاریخ جامعهی بشری سهم عمده ای دارند. در حدود 600 سال پیش از میلاد کوروش پادشاه هخامنشی اصل برنامه ریزی، تعیین دقیق وظایف افراد، چگونگی تدوین فرمان ها و اهمیت و ارزش روابط انسانی را مطرح کرد. از قول گزنفون، آمده است که: «فرماندهان لشکر کوروش در حالیکه به سوی چادرهای خود می رفتند، نزد خود فکر می کردند که کوروش چه حافظه قوی دارد و چگونه فرمانهای خود را به افرادی که در جاهای مختلف سپاه قرار دارند ابلاغ می کند و هر یک را به نام می خواند. کوروش معتقد است که در حالی که هر صنعت گری تمام ابزارهای کار خود را می شناسد، این حماقت فرمانده است که تمام افراد تحت فرماندهی خود را که لزوماً باید از آنها به عنوان ابزاری به هنگام تصرف یک قلعه، نگهبانی و پاسداری، دلگرم نمودن سربازان و ایجاد رعب و وحشت در صفوف دشمن استفاده کند، نشناسد». ( احمدی، 1378 : 17).
خلاصه اینکه دانش مدیریت نوین ریشه در اندیشه ها، تجربه ها و نوشته های پیشینیانی دارد که در این راه همت گماشته اند و تکوین و تکمیل مدیریت امروزی مدیون تلاش های آنهاست. مطمئناً با پیرایش و بهسازی هر کدام از نظریه ها، می توان به تئوری های جدید دست یافت که مکمل نظریه های قبلی باشند. سیر تکوین و تکمیل اندیشه های مدیریت به طور خلاصه در جدول زیر منعکس شده است.
جدول (2-1): خلاصه سیر تکوین و تکمیل اندیشه های مدیریت( احمدی، 1378 : 18)
سال تقریبنکات یا آثار برجستهمبتکر یا پیشگامان5000 قبل . مروش های اداره افراد بیشمار برای مأموریت های بزرگ همچون ساختن اهراممصری ها5000 قبل . مثبت و ضبط عملکرد مالی پرستشگاهها و کنترل منابع مالی از راه سیستم مالیاتسومری ها2700 قبل . مآثاری درباره مدیریت به گونه نصیحت پدر به فرزند همچون کتاب فرامین پناه هوتپ که توسط یکی از وزرای شاه ایس نوشته شده استمصری ها1100 قبل . م توجه به سیستمهای برنامه ریزی، سازماندهی ـ کنترلچو ـ چینی500 قبل . متوجه به سازماندهی، برنامه ریزی، کنترل، رهبری و اصل تخصص منسیوس658 میلادیگزینش و انتصاب کارگزاران صالح برای انجام امور، نظارت و ارزیابی کارکنان، برقراری روابط انسانی، ارائه الگوهای مطلوب و بیان ویژگیهای رفتار کارگزارانحضرت علی (ع)900 میلادیارائه فهرستی از خصوصیات رهبرابونصرفارابی1799 میلادیاستفاده از حسابداری، قیمت تمام شده و کنترل کیفیت ، تشخیص حیطه نظارت مدیریتالی ویتنی1835 میلادیتشخیص و بحث در مورد اهمیت نسبی وظایف مدیریتمارشال لافلین1901 میلادیسیستم مزایای شغلی، گرایش انسانی نسبت به کارکنان، نمودارهای گانت، مسئولیت نسبت به آموزش کارکنان بیان شرایط دلخواه کار و تأثیرات روانشناختی بر کارگرهنری گانت1911 میلادیاصول مدیریت علمی، ابداع و کاربرد روشهای حرکت سنجی و زمان سنجی، تأکید روی تحقیقات علمی، استاندارها، برنامه ریزی و کنترلتیلور1954 میلادیمدیریت بر مبنای هدفپیتر دراکر1960 میلادیبیان تئوری x و y مدیریتداگلاس مک گریگور1961 میلادیتجزیه و تحلیل تطبیقی سازمانها، طبقه بندی سازمانها بر مبنای مکانیزمهای اعمال شده برای منزلت کارکنان آمیتای انزیونی1970 میلادیشبکه مدیریترابرت بلیک1970 میلادیتوسعه نرم افزارهای متعدد کامپیوتری برای حل مسائل مدیریتی در مؤسسات .
پیش بینی و مدیریت پروژه صاحب نظران مدیریت و سازندگان کامپیوتر

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید