4-6- جمع بندی فصل79
فصل پنجم: نتیجه گیری82
1- مقدمه82
2- یافتههای پژوهش (سوالات اصلی) 83
3- یافتههای پژوهش (سوالات فرعی) 88
5- محدودیات های پژوهش: 92
6- پیشنهادات پژوهش: 92
منابع فارسی : 94
منابع انگلیسی : 98
چکیده:

امروزه جایگاه ویژه دانشگاه در توسعه و پیشرفت کشور با توجه به اهمیت فرهنگی و نقش انکارناپذیر فعالیت‏های فرهنگی و هنری به عنوان آموزش های غیر رسمی در جذب استعدادها، شکوفایی توانمندی ها و افزایش تجربیات سودمند دانشجویان، اهمیت و جایگاه اداره امور فرهنگی و فعالیت های فوق برنامه در هدایت و ساماندهی به فعالیت های فرهنگی و هنری بیش از پیش نمایان می شود، به همین علت در این پژوهش سعی شده است با نگاهی نسبتاً متفاوت به جایگاه ارزشمند این فعالیت ها و تاثیراتی که می توانند چه در بعد فردی و چه در بعد اجتماعی داشته باشند نگریسته شود. تحقیق حاضر با هدف بررسی نگرش دانشجویان دانشگاه مازندران نسبت به فعالیت های فرهنگی و هنری این دانشگاه و میزان مشارکت آن ها در این فعالیت ها صورت گرفته است. روش تحقیق حاضر از نوع توصیفی- پیمایشی می باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه ی دانشجویان سال آخر، مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، دانشکده‌های علوم انسانی، هنر و معماری و فنی مهندسی دانشگاه مازندران در سال تحصیلی 93-92 می باشد. طی اطلاعات بدست آمده از مرکز آمار دانشگاه تعداد جامعه آماری 1494 نفر می باشد. نمونه آماری با استفاده از جدول کرجسی و مورگان 310 نفر می باشند. روش نمونه گیری، طبقه ای تصادفی است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته است. برای تعیین پایایی اولیه قبل از اجرای گسترده، این پرسشنامه بر روی 30 نفر از دانشجویان دانشکده های مذکور به صورت کاملاً تصادفی اجرا گردیدکه با استفاده از روش آلفای کرانباخ پایایی آن، 80/0 بدست آمد. نتایج بدست آمده نشان می دهدکه بین دو دانشکده ی هنر و معماری و علوم انسانی از لحاظ میزان رشد و ارتقای خلاقیت های هنری دانشجویان با توجه به شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری تفاوت معناداری وجود دارد، در حالی که بین دو گروه هنر و معماری و فنی – مهندسی و همین طور فنی – مهندسی و علوم انسانی تفاوت معناداری وجود ندارد. هم چنین از بین این دانشکده‏ها، دانشکده ی علوم انسانی کمترین میزان رشد وخلاقیت علمی و فرهنگی (23/3) و دانشکده هنر و معماری بیشترین میزان رشد و خلاقیت علمی و فرهنگی (47/3) را دارند. در مورد دو مقوله ی میزان رشد و ارتقای سطح مشارکت و همکاری های جمعی و میزان سامان بخشیدن به خواسته ها و تلاش های فردی بین سه دانشکده تفاوتی مشاهده نشد به این معنا که این سه دانشکده در میزان رشد و ارتقای سطح مشارکت و همکاری های جمعی و هم چنین میزان سامان بخشیدن به خواسته ها و تلاش های فردی یکسان هستند.
واژگان کلیدی: نگرش1، دانشجویان دانشگاه مازندران، فعالیت های فرهنگی و هنری2، مشارکت
فصل اول:
کلیات تحقیق
فصل اول: کلیات تحقیق:
1- مقدمه
فرهنگ3 و هنر وسیله ارتباط انسان هاست وبرای حیات بشری و سیر به سوی سعادت فرد و جامعه انسانی موضوعی ضروری و لازم است. (کاوسی، اسماعیل، 1387) . نیازهای (فرهنگی – هنری) 4 با توجه به نقشی که در رشد و توسعه فرهنگی و حیات یک جامعه دارند، دارای اهمیت اند این نیازها تا حدود زیادی تابع ارزش‏ها و هنجارهایی است که محیط و جامعه خاصی به آن می دهد. توجه به فعالیت های فرهنگی و هنری5 و ترویج آن به عنوان مساله ای که ارتباط تنگاتنگ با مباحث اساسی جامعه دارد و نیز به کار گیری شیوه های درست اطلاع رسانی در این خصوص، موجب می گردد که افراد جامعه در سیری قرار گیرند که مقصدش، رسیدن به عالی ترین و بهترین احساساتی است که انسان ها به آن دست یافته اند و بدین ترتیب زمینه ساز رشد و توسعه فکری و فرهنگی افراد جامعه، بویژه جوانان خواهد شد. (چاوش باشی، فرزانه، 1387) توجه به فعالیت های فرهنگی و هنری برای بالندگی دانش فرهنگی، تقویت فرهنگ شهروندی، دگرگونی های فرهنگی، همکاری های فرهنگی، ایجاد زیر ساخت ها و شبکه ها، پیام رسانی فرهنگی، فراهم کردن دسترسی همگانی به اطلاعات فرهنگی، تشخیص اولویت های فرهنگی و سر انجام کاهش پیامدهای سوء فرهنگی و نظایر آن ضرورت دارد. (کواکس، 1979، به نقل نیک کار، ملیحه، 1384)
2- بیان مسئله
شاید یکی از تاثیرگذارترین و بهترین بخش ها برای تاثیرگذاری مطلوب بر نگرش های مردم دانشگاه باشد، جایی که می تواند ضمن تعامل مستقیم با مردم، تاثیر ویژه ای بر فرهنگ مردم داشته باشد. دانشگاه یک بنگاه تولید دانش نیست، بلکه باید یک نهاد واسطه فرهنگی باشد که دائماً با جامعه در تعامل باشد. دانشگاه یکی از مهم ترین ارکان بنیادین جهت هرگونه تغییر و تحول و نو آوری است و تحقق اهداف عالیه، استقلال، پیشرفت اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی از طریق آموزش عالی میسر است (1993، Ranson، به نقل از آقابابایی، راضیه 1390) در این میان نقش فعالیت های فرهنگی بسی حائز اهمیت است. دانشگاه باید کانون فعالیت های فرهنگی و هنری باشد. با توجه به نقش و اهمیت دانشگاه که به عنوان مرکزی به منظور کشف حقایق جدید در راستای راهگشایی مسائل انسان ها و جوامع بشری به حساب می‏آید انتظار می رود با در نظر گرفتن نیازهای محیطی، فردی و فرهنگی و اجتماعی به تدوین اهداف و خط مشی های ویژه خود بپردازد. در این راستا پژوهش حاضر به بررسی نگرش دانشجویان نسبت به فعالیت های فرهنگی و هنری و میزان مشارکت آن‏ها در این فعالیت ها می پردازد. امید است که از طریق نتایجی که بدست می آید، پیشنهادهای کاربردی به مسولان آموزش عالی در راستای ارتقای سطح فعالیت های فرهنگی دانشگاه ارائه گردد. برنامه ریزی فعالیت های فرهنگی 6، چنانچه در سطح دانشگاه ها صورت پذیرد، می تواند در بر گیرنده نکات مثبتی همچون پرورش خلاقیت های دانشجویان، توسعه مهارت های فکری دانشجویان7، ایجاد پویایی در نظام آموزش عالی، و افزایش نقش دانشگاه ها در تعمق هویت فرهنگی باشد. (صالحی امیری، سید رضا، 1387) . اعتمادی (1374) ، فعالیت های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی دانشجویان را ابزار موثری در کسب موفقیت زندگی حرفه ای و تخصصی آنان می داند. به طور کلی باید اذعان داشت که دانشگاه ها در جهت افزایش بلوغ و شایستگی اجتماعی8 عمل می کنند و کمک می کنند که دانشجویان ارزش های زیبایی شناختی زندگی را بهتر درک کنند، و اعتماد به نفس و حس موفقیت در آن‏ها ایجاد شود. (خورسندی، علی، 1387) از زیر مجموعه های معاونت فرهنگی، اداره کل امور فرهنگی می باشد که بخش عمده فعالیت های فرهنگی دانشگاه را انجام می دهد. این نهاد مکانی است که زمینه مناسب را برای تجلی استعدادها و برانگیختن خلاقیت دانشجویان فراهم می سازد. توجه به مقوله فرهنگ در کنار علم و دانش که یکی از مصادیق اجرایی آن وجود نهادهای دانشجویی و فعالیت های هدفمند دانشجویان در این نهادهاست، از عوامل اساسی در رسیدن به یک دانشگاه مطلوب می باشد. تاثیر این امر در فعالیت های آموزشی و بهتر کردن آن برکسی پوشیده نیست. بر پایه همین باور است که بخش های مختلف امور فرهنگی از جمله کانونهای فرهنگی شکل گرفته و در توسعه و تعمیق فعالیت های فرهنگی دانشگاه میکوشند. نهادینه کردن فعالیتهای فرهنگی دانشجویان، افزایش سطح مشارکت و رقابت دانشجویان دراینگونه فعالیتها، فعلیت بخشیدن به استعدادهای بالقوه جوانان و استفاده از شور جوانی دانشجویان در جهت تقویت پیوند دانشگاه با بخش های مختلف اجتماعی از اهدافی است که امور فرهنگی در راه گسترش امر فرهنگ سازنده و خلاق در دانشگاه دنبال می کند. کانون های فرهنگی و هنری، از زیر مجمو عه های امور فرهنگی می باشد که فعالیت خود را از سال 1377 آغاز نموده و بدین لحاظ از مهم ترین نهادهای دانشجویی به شمار می‏آید. (آیین نامه تشکیل کانون های فرهنگی، 1388)
نوآوری و نوزایی در فرهنگ و مناسبات اجتماعی، پرورش خلاقیت ها و استعدادهای فرهنگی و هنری و اجتماعی دانشجویان، زمینه سازی برای توسعه مهارت ها و توانایی های فکری و فرهنگی دانشجویان، کمک به برنامه‏ریزی آموزشی و پژوهش در تربیت نیروی انسانی خلاق از اهداف پایه گذاران کانون ها می باشد. دانشجویان با توجه به علاقه خود می توانند در زمینه های مختلف از جمله فعالیت های دینی و مذهبی، ادبی و هنری مشغول به فعالیت شوند و با ورود به حوزه هایی چون تئاتر، موسیقی، شعر و داستان، به صورت جمعی زمینه جامعه پذیری 9خود را فراهم سازند.
درسال 1376 وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری اقدام به تشکیل معاونت فرهنگی و اجتماعی در سطح وزارتخانه کرد زیرمجموعه های این معاونت با عنوان ادارات امور فرهنگی در سطح دانشگاه ها درکنار دو مجری قبلی برنامه های فرهنگی دانشگاه ها (نهاد رهبری و جهاد دانشگاهی) در مسائل فرهنگی به فعالیت پرداختند. با تشکیل چنین واحدهایی، دانشگاه‏ها کوشیدند تا به مسئله فرهنگ با دیدی تخصصی تر نگریسته و زاویه دید خود را در این خصوص تغییر دهند از آن پس متولی اصلی فعالیت های فرهنگی در دانشگاه‏ها ادارات امور فرهنگی گردیدند. برنامه ریزی فعالیت های فرهنگی چنانچه در سطح دانشگاه‏ها صورت پذیرد، می تواند در بر گیرنده نکات مثبتی همچون پرورش خلاقیت های دانشجویان، توسعه مهارت‏های فکری10 آنان، ایجاد پویایی در نظام آموزش عالی و افزایش نقش دانشگاه‏ها در تعمیق هویت فرهنگی باشد. در دانشگاه‏های دولتی وابسته به وزارت علوم بیش از 80کانون فرهنگی و هنری مشغول فعالیت هستند این کانون هاشامل کانون های قرآن، صنایع دستی، موسیقی، هنرهای تجسمی، فیلم و عکس، هنرهای نمایشی (تئاتر) و… که با زیر مجمو عه های خود در حال فعالیت هستند. پس از نظام آموزش و پرورش، دانشگاه مهم ترین ابزار برای انتقال ارزش ها و هنجارهابه نسل جوان و پیشرفت و توسعه ی جامعه به شکل صحیح می باشد. این نهاد به عنوان محور عقلانیت جوامع، وظیفه خطیر انتقال، بازسازی و ارتقای فرهنگ جامعه را نیز بر عهده دارد. مسئله اصلی اینست که، امروزه فقر معنوی، دوری از هدف حقیقی، تسلیم و شکست در مقابل تهاجم فرهنگی بیگانه یکی از نگرانی های مهم خانواده ها، جامعه شناسان و مربیان جوامع است. بدون شک فعالیت های فرهنگی و هنری و اجتماعی، موجب ارتقای سطح معنوی، تامین بهداشت روانی، شناخت و رسیدن به غایت حقیقی خلقت و صیانت در برابر تهاجم فرهنگی بیگانه می شود. (خنیفر، حسین، 1390) دولت ها با عنایت به این مساله دریافتند که برای دستیابی به توسعه پایدار (مبتنی بر فرهنگ توسعه یافته) به مشارکت فعال همه ی آحاد ملت و نهاد های رسمی کشور به خصوص نهاد های آموزشی در راس آن دانشگاه‏ها (به عنوان محور عقلانیت جوامع) در فعالیت های فرهنگی نیازمند خواهد بود. به طور کلی، باید اذعان داشت که دانشگاه‏ها در جهت افزایش بلوغ و شایستگی اجتماعی و فرهنگی عمل می کنند وافراد رااز پیش داوری آزاد می سازند، کمک می کنند تا دانشجویان ارزش های زیبایی شناختی زندگی را بهتر درک کنند، دیدگاههای دینی آن‏ها تنوع پیدا می کند، جزم گرایی سیاسی در آن‏ها کاهش می یابد و اعتماد به نفس و حس موفقیت در آن‏ها ایجاد می شود. بنابراین لازم است که به فعالیت های فرهنگی و هنری در دانشگاه ها بیشتر پرداخته شود تا دانشجویان بیشتر به نقش فرهنگی خود آشنایی پیدا کنند و همچنین شرایط و تمهیداتی فراهم گرددکه به موازات آموزش و پژوهش دردانشگاه‏ها، فعالیت های فرهنگی و هنری نیز به شکل صحیح انجام پذیرد. این امراز طریق برنامه ریزی بلند مدت برای فعالیت های فرهنگی امکان پذیر است برای اینکه بتوان طرحی برای برنامه ریزی درست، پیام رسانی فرهنگی و هنری ارائه داد: نخست باید نگرش و گرایش افراد یک جامعه را نسبت به فعالیت های فرهنگی و هنری مورد بررسی قرارداد. شناخت آگاهی ها و نگرش ها و رفتارهای اجتماعی و فرهنگی از اساسی ترین نیازهای بنیادی در امر برنامه ریزی فرهنگی می باشد. برنامه ریزی فرهنگی باید شرایط مناسبی برای مشروعیت بخشیدن به فعالیت های فرهنگی و هنری (به عنوان فعالیت‏های غیر رسمی) که محل پرورش تجارب و ابتکارات است، فراهم آورد.
3-اهمیت و ضرورت تحقیق
به دلیل اهمیت فعالیت های فرهنگی11 و هنری دانشجویان به عنوان ابزاری موثر در جهت کسب موفقیت در زندگی حرفه ای و تخصصی آنان، آگاهی از این فعالیت ها و گرایش و نگرش دانشجویان نسبت به آن‏ها ضروری به نظر می رسد. تا با کمک اطلاعات حاصله از این بررسی هاو برای تعیین خط مشی های فرهنگی و برنامه ریزی در این حوزه به گونه ای عمل کنیم که بتوانیم، بهترین بهره را با کمترین امکانات از فعالیت‏های فرهنگی و هنری ببریم. تا با تعیین چنین خط مشی هایی افراد و مراکزی که در زمینه های فرهنگی و هنری فعالیت می کنند مانند، انجمن ها، کا- نون های فرهنگی و هنری برای ارائه آثارخلاق و ابتکارات خود مورد حمایت قرار گیرند. لازمه چنین خط مشی، آگاهی از گرایش ها، انتظارات و میزان استقبال، بینندگان و شنوندگان از این فعالیت هااست . برنامه ریزی فعالیت های فرهنگی، چنانچه در سطح دانشگاه ها صورت پذیرد، می تواند در بر گیرنده نکات مثبتی همچون پرورش خلاقیت های دانشجویان، توسعه مهارت های فکری دانشجویان، ایجاد پویایی در نظام آموزش عالی، و افزایش نقش دانشگاه ها در تعمق هویت فرهنگی باشد. لذا در این پژوهش به بررسی نگرش دانشجویان نسبت به فعالیت های فرهنگی و هنری و میزان مشارکت آن‏ها در این فعالیت ها می پردازد. امیداست که از طریق نتایجی که بدست می آید، پیشنهادهای کاربردی به مسئولان آموزش عالی در راستای ارتقای سطح فعالیت های فرهنگی دانشگاه ارائه گردد. سعی بر این است تا با کسب اطلاعات دقیق و کافی، در امر برنامه ریزی به برنامه ریزان فرهنگی کمک شود.
4-اهداف تحقیق
الف-هدف کلی
هدف از انجام این پژوهش بررسی نگرش دانشجویان دانشگاه مازندران نسبت به فعالیت های فرهنگی و هنری و میزان مشارکت آن‏ها در این فعالیت هاست.
ب-اهداف ویژه
– بررسی نقش فعالیت های فرهنگی و هنری در جهت رشد خلاقیت های فرهنگی و هنری
-بررسی نقش فعالیت های فرهنگی و هنری در جهت ارتقای مشارکت و همکاری های گروهی دانشجویان
-بررسی نقش فعالیت های فرهنگی و هنری در سامان بخشیدن به تلاش های خودانگیخته (خودانگیختگی فرهنگی) دانشجویان
5- سوال های تحقیق
سوال اصلی
1-آیا شرکت درفعالیت های فرهنگی و هنری توانسته منجربه رشد و ارتقای خلاقیت های فرهنگی و هنری در دانشجویان گردد؟
سوالات فرعی
1-1- آیاتفاوت معناداری بین دانشجویان کارشناسی و ارشد در میزان رشد و ارتقای خلاقیت های علمی و فرهنگی با توجه به شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری وجود دارد؟
1-2- آیا تفاوت معناداری بین دانشجویان مرد و زن در میزان رشد و ارتقای خلاقیت های علمی و فرهنگی با توجه به شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری وجود دارد؟
1-3 آیا تفاوت معناداری بین دانشکده ها در میزان رشد و ارتقای خلاقیت های علمی و فرهنگی با توجه به شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری وجود دارد؟
سوال اصلی
2- شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری دانشگاه مازندران تا چه اندازه ای باعث رشد و ارتقاء سطح مشارکت و همکاری های جمعی، دانشجویان شده است؟
سوالات فرعی
2-1- آیا تفاوت معناداری بین دانشجویان کارشناسی و ارشد در میزان رشد و ارتقای سطح مشارکت و همکاری های جمعی با توجه به شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری وجود دارد؟
2-2- آیا تفاوت معناداری بین دانشجویان مرد و زن در میزان رشد و ارتقای سطح مشارکت و همکاری های جمعی با توجه به شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری وجود دارد؟
2-3-آیا تفاوت معناداری بین دانشکده ها در میزان رشد و ارتقای سطح مشارکت و همکاری های جمعی با توجه به شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری وجود دارد؟
سوال اصلی
3- آیا فعالیت های فرهنگی و هنری توانسته منجر به سامان بخشیدن به خواسته ها و تلاش های خودانگیخته فرهنگی و هنری دانشجویان شود؟
سوالات فرعی
3-1- آیا تفاوت معناداری بین دانشجویان کارشناسی و ارشد در میزان سامان بخشیدن به خواسته ها و تلاش های فردی با توجه به شرکت در فعالیت های فرهنگی وهنری وجود دارد؟
3-2- آیا تفاوت معناداری بین دانشجویان مرد و زن در میزان سامان بخشیدن به خواسته ها و تلاش های فردی با توجه به شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری وجود دارد؟
3-3- آیا تفاوت معناداری بین دانشکده ها در میزان سامان بخشیدن به خواسته ها و تلاش های فردی با توجه به شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری وجود دارد؟
سوال اصلی
4- آیا شرکت در فعالیت های فرهنگی و هنری، دانشجویان را در جهت رسیدن به ارزش های متعالی انسانی هدایت و حمایت کرده است؟
6-تعاریف نظری و عملیاتی واژها
6-1- نگرش12
تعریف نظری: احساس نسبت به یک شئ، یک نهاد اجتماعی و یا یک گروه تصور می شود و علایق و احساس فرد نسبت به یک فعالیت (مهرنز و لهمان، 1984 به نقل از کریمی 1373)
بلاوونیون، نگرش، نظمی سازمان یافته که به صورت برخی محرک های خارجی عمل می کند و یا رفتار خاصی را می پذیرد و اثرات نگرش در دنیای بیرونی از طریق انجام فعالیت ها نمود پیدا می کند و به سوی هدف نهایی هدایت می شود (دادگران، 1371)
تعریف عملیاتی: در این تحقیق منظور از نگرش، طرز تلقی و ادراک دانشجویان از فعالیت های فرهنگی و هنری دانشگاه می باشد که می تواند بر رفتار آن‏ها تاثیر بگذارد.
6-2- فعالیت فرهنگی و هنری13
تعریف نظری:
مجموعه فعالیت هایی که توسط دانشجویان و در محیط دانشگاهی در هر یک از زمینه های فرهنگی (نظیر قرآن، نهج البلاغه، مطالعات فرهنگی، پژوهش های فرهنگی، گفتگوی تمدن ها) هنری (نظیر فیلم، عکس، تئاتر، هنرهای تجسمی، موسیقی، صنایع دستی) انجام می گیرد. (رضائیان، 1379)
تعریف عملیاتی: منظور از فعالیت های فرهنگی و هنری در این تحقیق، شامل فعالیت هایی که در قالب کانون‏های فرهنگی و هنری در دانشگاه مازندران برگذار می گردد. فعالیت هایی مانند برگزاری نمایشگاه‏های صنایع دستی، نمایشگاه عکس، تئاتر، نمایش فیلم و نقد آن، و برگزاری مسابقات قرآنی و نهج‏البلاغه.
6-3- خلاقیت14 :
تعریف نظری:
در تبیین خلاقیت نظریه های مختلفی وجود دارد آمابیلی15 (1987) معتقد است که خلاقیت پدیده ای اجتماعی است و از نیازها، مقتضیات جامعه و شرایط خانوادگی بر می خیزد. تورنس16 (1974) معتقد است که خلاقیت یک اثر شخصی است یعنی به عواملی نظیر انگیزش، هیجان، عواطف احساسات، تجربه ها و یاد گیری های شخصی وابسته است. عده ای نیز مانند گیلفورد17 (1950) معتقدند که خلاقیت بعدی فراشناختی دارد و با فرایندهای عالی ذهنی نظیر هوش، تفکر، تخیل، پردازش اطلاعات ارتباط دارد. برک 18 (2000) خلاقیت را پدیده ای چند متغیری می داند یعنی عواملی نظیر جامعه، خانواده، شخصیت، توانایی‏های شناختی همزمان بر آن تاثیر می گذارند با توجه به اهمیت خلاقیت اکنون این سوال مطرح می گردد که فعالیت های فرهنگی و هنری تا چه حدی توانسته خلاقیت دانشجویان را تحریک کند. (برانگیزاند) (پیرخائفی، علیرضا، 1388)
تعریف عملیاتی: دانشجویان با حضورشان در فعالیت های فرهنگی دانشگاه بتوانند به صورت فردی دست به خلاقیت و نو آوری زده و کارهای فرهنگی خلاقانه انجام دهند. خلاقیت آن‏ها تحریک شده و انگیزش انجام کارهای فرهنگی در آن‏ها بوجود آید. که به وسیله سوالات شماره 1تا 12 پرسش نامه سنجیده می شود.
6-4-مشارکت 19و همکاری گروهی20:
تعریف نظری: مشارکت و همکاری عبارتست از آن دسته فعالیت های ارادی که از طریق آن‏ها اعضای یک جامعه، به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در ظهور فرهنگی و هنری جامعه، شهر، دانشگاه خود شرکت کرده و در شکل دادن به حیات فرهنگی و اجتماعی مشارکت دارند (محسنی تبریزی، 1369، به نقل از بختیاری، مهناز 1387)
تعریف عملیاتی: شرکت ارادی و آگاهانه افراد در فعالیت های فرهنگی و هنری به صورت گروهی در محیط دانشگاه. که بوسیله سوالات شماره 13 تا 17پرسش نامه سنجیده می شود.
6-5- خود انگیختگی 21:
تعریف نظری: استفاده از عمیق ترین علایق خود برای حرکت دادن و هدایت به سمت اهداف تا کمک کند پیشقدم شده و در جهت تکامل و پیشرفت تلاش کنیم، نه اینکه منتظر بمانیم تا واقعه یا شخص باعث ایجاد انگیزه در ما گردد. (مدل شایستگی گلمن، به نقل از سید کلان، محمد حسین، 1389) معمولا افرادی که دارای انگیزه درونی پیشرفت و جهت گیری خود مختار ی هستند در محیط کار مسئو لیت پذیر، هدف مدار و سرشار از انرژی و شیفته کار بوده و تکالیف و وظایف محوله را به شکل مطلوب انجام می دهند.
تعریف عملیاتی: ایجاد انگیزه، شور و شوق پیشرفت و تکامل در راستای فعالیت های فرهنگی در دانشجو از طریق شرکت در فعالیت های فرهنگی دانشگاه. استفاده دانشجو از علایق فرهنگی خود در جهت رسیدن به اهداف فرهنگی. که بوسیله سوالات شماره 18 تا 23پرسش نامه سنجیده می شود.
فصل دوم:
پیشینه تحقیق
فصل دوم: چارچوب نظری
1- مقدمه
هر پژوهشی که انجام می شود، باید بر اساس سایر مطالعات نظری و تجربیات انجام شده در راستای آن علم باشد، تا در عین حال که آن را یک گام به جلو برده، ازیک مبنای تئوریکی و تجربی برخوردار بوده و از طرف دیگر از دوباره کاری نیز اجتناب گردد. لذا در این بخش ضمن بررسی مفاهیم فرهنگ، نگرش و فعالیت های فرهنگی که ارکان اصلی وکلیدی در این پژوهش اند، و از آن جایی که هدف نهایی این پژوهش استفاده از اطلاعات بدست آمده در امر برنامه ریزی فرهنگی است به بررسی برنامه ریزی فرهنگی، ارتباط آن با آموزش عالی، دیدگاه های نظری در مورد آن و بررسی مدل های فرهنگی پرداخته می شود.
2- تعریف مفهومی فرهنگ
از نظر اکثر محققان و صاحبنظران، ارائه تعریفی یگانه ازفرهنگ کاری بسیار دشوار است. زیرا فرهنگ مقوله‏ای پیچیده و مناقشه انگیزاست. شاید به تعداد متفکرانی که در حوزه فرهنگ فعالیتی قابل توجه انجام داده اند، بتوان تعاریفی متعدد ازآن ارائه داد. کروبروکلاک هون22که درسال 1952 کتاب ارزشمند “فرهنگ: مروری انتقادی بر مفاهیم و تعاریف “را به رشته تحریر درآورده اند، تنها در میان انسان شناسان آمریکایی و انگلیسی توانستند 164 تعریف متفاوت از فرهنگ را شناسایی نمایند.
به اعتقاد تایلور23: فرهنگ و تمدن با مفهوم گسترده ای که در قوم نگاری دارد، مجموعه ای پیچیده است شامل دانش، باور، هنر، اخلاقیات، حقوق، آداب و رسوم و دیگر عادات و توانایی هایی که انسان به عنوان عضو جامعه آن را داراست. (صالحی امیری، سیدرضا، 1387، ص21-9 به نقل از سعید قاسمی، 1389) کلایدوکلاک هون در اثر مهم مردم شناسی خود”: آینه انسان “ معانی زیر را برای فرهنگ پیشنهاد کردند:
1-شیوه کلی زندگی مردم
2-میراث اجتماعی که یک فرد از گروه خود کسب می کند.
3-شیوه تفکر، احساس و باور
4-نظریه ای در حوزه مردم شناسی در خصوص شیوه های رفتار واقعی گروهی از مردم
5- مخزنی برای معرفت
6-مجموعه ای از جهت گیری های استاندارد شده در برابر مسائل تکراری
7-رفتار آموزش دیده شده
8-طریقه ای برای کنترل هنجاری رفتار
9- مجموعه ای از تکنیک ها برای سازگاری با محیط خارج و همین طور با انسان های دیگر (صالحی امیری، سیدرضا، ص 5 ، به نقل از سعید قاسمی، 1389) دقت در تعاریفی متعددی که از جانب صاحبنظران در حوزه فرهنگ ارائه شده است، نشان می دهد صاحبنظران در این حوزه، فرهنگ را در دو معنا به کار برده اند که اگر بتوان آن‏ها را در کنار هم جمع کرد، تعریف قابل قبول ازفرهنگ ارائه خواهدشد. البته دراین پژوهش، منظور از واژه فرهنگ به دو معنا خواهد بود: نخستین معنا در چارچوب مردم شناسی یا جامعه شناسی، مفهومی فراگیراست که مجموعه نگرش ها، اعتقادات، آداب و رسوم، عرف ها، ارزش ها و اعمالی را توصیف می‏کند که در هر گروهی مشترک یا مطرح است. تعریف دوم از فرهنگ جهت گیری کارکردی تری دارد و بر پاره ای از فعالیت های مردم و محصولات این فعالیت ها که به جنبه فکری، اخلاقی و هنری زندگی انسان مربوط می شوند دلالت دارد. در این معنا فرهنگ به فعالیت هایی مربوط می شود که مبتنی بر روشنگری و پرورش ذهن است البته برای آنکه فعالیتی را فرهنگی بنامیم باید سه شرط اساسی برای آن قائل شویم:
1-فعالیت های مورد نظر شامل نوعی خلاقیت در تولید باشند.
2-فعالیت های مورد نظر به آفرینش و انتقال معنای نمادین بپردازند.
3-محصول آن‏ها، حداقل واجد نوعی ویژگی عقلانی باشد.
براین اساس فرهنگ عبارتست از”مجموعه ای ازنگرش ها، اعتقادات، آداب و رسوم، ارزش ها و هنجارهایی که در هر گروهی مشترک است و همچنین شامل اعمال، فعالیت هاو محصولاتی است که به جنبه های فکری، اخلاقی و هنری زندگی انسان مربوط می شود. بر اساس تعریف فوق، فرهنگ شامل شیوه زندگی ارزش‏ها و هنجارهای مشترک در میان گروهی از مردم و نیز شامل اعمال و فعالیت های آن‏ها و محصولات این فعالیت ها که جنبه فکری، اخلاقی و هنری دارند می شود. (همان، ص29-27)
جدول شماره 1: معانی فرهنگ و شروط آن
معانیشروطنگرش ها، اعتقادات، آداب و رسوم، ارزش ها و هنجارهای گروهی از مردم در میان آن‏ها مشترک باشد فعالیت ها و محصولات فکری، اخلاقی و هنری -داشتن نوعی خلاقیت در تولید
-آفرینش و انتقال معانی نمادین
-واجد بودن ویژگی عقلانی
3- نگرش 24
پژوهشگران، نگرش را زمینه رفتار می دانند. نگرش را می توان آمادگی ویژه فرد از نظر روانی در رویارویی با پدیده ها، مسائل، وقایع و بروز عکس العمل توام با هیجان نسبت به آن‏ها دانست. نگرش از واژه لاتین (Attitude) سرچشمه گرفته است و به معنای گرایش در راستای یک کنش می باشد نگرش با واژه هایی همانند گرایش، وجه نظر، شیوه تلقی، وضع روانی، وضع رفتار، بازخورد، شیوه ی اندیشه، باور و رویه مترادف گرفته شده است. نگرش ها در زندگی افراد اهمیت بسزایی دارند تا آن جایی که برخی از صاحبنظران همچون توماس25، موضوع اصلی روان شناسی اجتماعی را “نگرش”می دانند و آن را علم مطالعه نگرش افراد تعریف می کنند. (رضایی، جعفر، 1388) بخشی از این اهمیت ناشی از آن است که این صاحبنظران مطالعه نگرش را برای درک رفتار اجتماعی حیاتی می دانند. در پژوهش حاضر منظور از رفتار اجتماعی همان چیزی که تحت عنوان مشارکت جمعی آمده است و ما در پی بررسی نگرش های دانشجویان در ارتباط با روحیه مشارکت جمعی هستیم. بخش دیگری از این اهمیت مبتنی بر این فرض است که نگرش ها تعیین کننده رفتارها هستند و این فرض به طور ضمنی دلالت بر این امر دارد که با تغییر دادن نگرش های افراد می توان رفتارهای آن‏ها را تغییر داد. از فواید دیگری که برای نگرش ذکر شده است، این است که با افزایش نگرش‏های شخص در مورد مسائل مختلف، احتیاج او به تفکر و اخذ تصمیم های تازه کم می شود. و رفتار او نسبت به آن چیز ها عادتی، قالبی، شخصی و قابل پیش بینی می گردد. و در نتیجه زندگی اجتماعی او آسان می گردد. آگاه بودن از نگرش افراد دارای اهمیت زیادی می باشد. که ما در این تحقیق در پی آگاهی از نگرش دانشجویان نسبت به فعالیت های فرهنگی و هنری هستیم. اگر نگرش های افراد را بدانیم، می‏توانیم رفتار آنان را پیش بینی کنیم و بر رفتار آنان کنترل داشته باشیم. مثلا اگر سازمانی از نگرش های افراد خود در باره مسائل مختلف آگاهی درستی داشته باشد بهتر می تواند رفتار آن‏ها را پیش بینی کند. بنابراین ما در این تحقیق در پی آگاهی از نگرش های دانشجویان نسبت به فعالیت های فرهنگی و هنری هستیم تا با استفاده از این آگاهی هایی که نسبت به نگرش آنان بدست می آوریم بتوانیم از نتایج حاصله در فرایند برنامه ریزی فرهنگی جهت غنای این فعالیت ها به نحو احسن سود جوییم. تعاریف متعددی از نگرش ارائه شده است که ما در اینجا به تعدادی از آن‏ها اشاره می کنیم:
-ازدیدگاه اسمیت26، نگرش یک پیش آمادگی برای تجربه کردن و برانگیخته شدن برای عمل در یک جهت به شیوه ای قابل پیش بینی است.
-ازدیدگاه کرچ، کراچفیلد، و بالاکی ترکیب شناخت ها، احساس ها و آمادگی برای عمل نسبت به یک چیز معین را نگرش شخص نسبت به آن چیز می گویند.
-کرچ، کراچفیلد، بالاکی27، در تعریف دیگری نگرش را نظام با دوامی از ارزشیابی مثبت یا منفی، احساسات عاطفی و تمایل به عمل، مخالفت یا موافقت نسبت به یک موضوع اجتماعی می دانند.
-از نظر راکیج28، نگرش سازمان با دوامی از باورهاست که حول یک شی یا موقعیت که فرد را آماده می کند تا به صورتی ترجیحی نسبت به آن واکنش نشان دهد. (کریمی، 1379، به نقل از رضایی، 1381، ص90)
، -آلپورت29معتقد است که می توان در تعریف های ظاهرا متفاوت نگرش، فصل های مشترکی پیدا نمود. هرکدام از این تعریف ها به صورتی خصوصیت اصلی نگرش را آمادگی برای پاسخ دادن می دانند. نگرش به جای اینکه علنی و عملی باشد حالت درونی و آمادگی است. یعنی نگرش رفتار نیست بلکه پیش شرط رفتار است. نگرش ممکن است به صورت تمام درجات آمادگی از پنهانی ترین و مسکوت ترین عادات فراموش شده گرفته تا تنش ها و جنبشی که فعالانه تعیین کننده یک رشته رفتارهای در حال ظهور باشد. (کریمی، 1379)
گوردون آلپورت (1973) در بررسی خود درباره نگرش اشاره می کند که نگرش می تواند به عنوان یک گرایش و آمادگی برای پاسخ گویی مطلوب یا نا مطلوب نسبت به اشیاء، اشخاص و مفاهیم یا هر چیز ی تلقی می شود. بنا براین تعریف، فرض های زیر مهم است.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-نگرش با رفتار رابطه دارد. شخص بر اساس نگرش خود نسبت به چیزی، این آمادگی را دارد که به گونه‏ای خاص رفتار کند.
2-نگرش متغیر یک بعدی است که بستگی به احساس شخصی نسبت به موضوع دارد، آن احساس ناشی از التفات، علاقه و یا کشش و جاذبه است.
3-نگرش، احساس نهفته در فرد است. پیامدهای نگرش را می توان مشاهده کرد لیکن خود آن قابل روئت نیست.
مایرز30 (2002) ، نگرش را واکنش ارزشیابانه ای خوشایند یا نا خوشایند به چیزی یا کسی تعریف کرده است که در باورها، احساس ها یا رفتارهای ارادی فرد منعکس می شود. نگرش عبارت است از یک حالت عاطفی مثبت و منفی نسبت به هر چیزی که می توانیم در ذهن خود منسجم کنیم. به عبارت دیگر ترکیب شناخت‏ها، احساس ها و آمادگی برای عمل نسبت به یک چیز معین را نگرش شخص نسبت به آن چیز می‏گویند (رفیعی و همکاران، 1386) نگرش دلایل بروز رفتارهای هر فرد می باشد (کریمی، 1379)
یاسپرس 31درباره نگرش می گوید: نگرش آمادگی برای کنش یعنی آمادگی برای نوع ویژه ای از فعالیت می‏باشد. و می تواند نوعی جهت گیری مثبت یا منفی در برابر یک شئ، یک شخص، جمع ویژه ای از اشخاص، یک گروه باشد. وی در جای دیگر نگرش را باور ها، ادراک ها و مجموعه ای از آگاهی ها یا شناخت های مردم نسبت به یک پدیده تعریف می کند که افراد به کمک آن‏ها معنی و مفهوم رفتار و رویدادها را تفسیر می کنند. (احمدی، 1383)
روان شناسان اجتماعی، نگرش را نظامی دارای سه جزء زیر می دانند: 1-عنصرشناختی، شامل دانش، اطلاعات، اعتقادات و باورها ی شخصی در باره ی موضوع یا شیءمشخص
2-عنصر عاطفی: جنبه هیجانی و ارزشیابانه ی نگرش که تظاهر آن به صورت دوست داشتن یا نداشتن موضوع نگرش است
3-عنصر رفتاری: تمایل به عمل و آمادگی برای نشان دادن واکنشی مثبت یا منفی به موضوع نگرش (رفیعی و همکاران، 1386)
بر این اساس در تحقیق حاضر عنصر ادراکی در واقع همان درک دانشجویان از ضرورت اطلاعات فرهنگی و هنری است که نوعی نگرش در آن‏ها ایجاد می کند. عنصر عملی و رفتاری شرکت در برنامه های فرهنگی و هنری و عنصر ارزشیابانه در واقع، همان بعد ارزشیابی فایده است
4-فعالیت های فرهنگی 32
اما فعالیت های فرهنگی، فعالیت هایی هستند که اعضای یک جامعه از طریق خودشان آن را محقق می‏سازند، استعدادهای خود را توسعه و شخصیت خود را گسترش می دهند. (کوثری 1382، به نقل از کاووسی 1387) برای تعیین دقیق مرزهای بخش فرهنگ می توان از انواع طبقه بندی هایی که توسط سازمان های بین المللی و یا ملی در مورد فعالیت های اقتصادی شده است استفاده کرد. مهم ترین طبقه بندی ها، طبقه بندی چارچوب یونسکو برای آمارهای فرهنگی، طبقه بندی بانک جهانی، وبالاخره طبقه بندی بودجه عمومی سالانه و برنامه پنج ساله دولت است. برای تعیین محدوده بخش فرهنگ و فعالیت های تشکیل دهنده آن می توان به طبقه بندی های بین المللی فعالیت های اقتصادی مراجعه کرد. یکی دیگر از منابعی که می توان از آن برای طبقه بندی فعالیت های فرهنگی و هنری و مرزهای بخش فرهنگ استفاده کرد، قانون و لایحه بودجه است. دربودجه عمومی دولت ایران، فعالیت های فرهنگی و هزینه های مربوط به آن هادردو فصل می‏آید. یکی فصل اطلاعات و ارتباطات جمعی که جزو امور عمومی به شمار آمده و شامل پنج برنامه زیر است: 1-اداره و توسعه شبکه رادیو و تلویزیون، خبرگزاری، تبلیغات، مطبوعات و تولید و تامین برنامه های رادیووتلویزیون. 2-فصل هنر و فرهنگ که جزو امور اجتماعی است و دارای هشت برنامه به شرح زیر است: پژوهش و حفظ و احیا و معرفی میراث فرهنگی کشور، گسترش فرهنگ و هنر، فعالیت های فرهنگی خارج از کشور، پرورش استعدادهای فرهنگی و هنری کودکان و نوجوانان، گسترش معارف اسلامی و گسترش وقف، تحقیق وبررسی خدمات اداری. بدین ترتیب مجموعه های فعالیت های فرهنگی که در بودجه تحت دو فصل فوق و در برنامه تحت عنوان بخش فرهنگ می آید می تواند فرهنگ به معنای خاص باشد. فرهنگ به معنای خاص را می توان تولید و مصرف کالاها و خدمات فرهنگی یا مشارکت در تولید فرهنگی دانست. لازم بذکر است توسعه فعالیت های فرهنگی و هنری شامل همه فعالیت هایی است که در جهت افزایش تولید و عرضه محصولات و خدمات فرهنگی و هنری و رشد مخاطبان این محصولات و خدمات انجام می‏شود. فعالیت‏های فرهنگی و هنری ، به بخش های مختلف فرهنگ و هنر به طور مستقل و به موضوعات: کتاب و کتاب خوانی، هنر، سینما، و مطبوعات تقسیم می شوند (اسماعیل، کاووسی، 1387) البته در مورد فعالیت های فرهنگی، وفاق کلی و طبقه بندی خاصی وجود ندارد، کنفرانس بلگراد در سال 1980، امور (فعالیت) فرهنگی را شامل میراث فرهنگی و انتشارات، موسیقی، هنرهای نمایشی، هنرهای تجسمی، سینما و عکاسی، برنامه های رادیویی، فعالیت های اجتماعی، ورزش و بازی، و طبیعت و محیط زیست دانسته است.
در سال1380، در دستورالعمل نحوه تشکیل کانون های فرهنگی، هنری و اجتماعی دانشجویان دانشگاه‏های علوم پزشکی کشور این تعریف از امور (فعالیت های) فرهنگی به عمل آمده است: مجموعه فعالیت هایی که توسط دانشجویان ودر محیط دانشگاهی در هر یک از زمینه های فرهنگی (نظیر قران، نهج البلاغه، مطالعات فرهنگی، پژوهش های فرهنگی، گفتگوی تمدن ها)، هنری (نظیرفیلم، عکس، تئاتر، هنرهای تجسمی، موسیقی، صنایع دستی) و اجتماعی نظیر (امداد، مبارزه با اعتیاد، حفاظت ازمحیط زیست) انجام می گیرد.
توجه به این دو تعریف می تواند به خوبی نشانگر وجود نوعی نگرش یا تعریف استاندارد از امور فرهنگی در سطح کشورهای مختلف باشد.
در تعریف دیگری از فعالیت های فرهنگی سازمان یونسکو در این حوزه (فعالیت های فرهنگی) ده مقوله را برشمرده است میراث فرهنگی، مطالب چاپی و ادبیات، موسیقی، هنرهای اجرایی (نمایشی) هنرهای بصری (تجسمی، سینما و عکاسی، رادیو و تلویزیون، فعالیت های اجتماعی و فرهنگی، ورزش ها و بازی ها و طبیعت و محیط زیست، این ده مقوله در توصیه نامه مربوط به استاندارد کردن فعالیت های یونسکو ذکر شده است.
در طبقه بندی دیگری از همین سازمان (یونسکو) فعالیت های فرهنگی را این گونه می‏شمارد: کتابخانه، آموزش، موزه ها، امکانات فعالیت های فرهنگی، مراکز فرهنگی و امکانات و تسهیلات هر یک، امکانات ورزشی و تفریحی شامل مراکز ورزشی و انجمن های فرهنگی موجود، مدیریت فرهنگی، شوراها، ادارات، شهرداری ها و مراکز خصوصی و غیره. از آنجایی که عمده فعالیت های فرهنگی و هنری در دانشگاه‏ها بر عهده اداره کل امور فرهنگی و در غالب کانون های فرهنگی است مختصرا در ذیل به این دو مورد پرداخته می شود.
4-1 اداره کل امور فرهنگی
یکی از زیرمجموعه های معاونت فرهنگی دانشگاه اداره کل امور فرهنگی دانشگاه می باشد که بخش عمده فعالیتهای فرهنگی دانشگاه را انجام می دهد. اداره کل امور فرهنگی مکانی است که زمینه مناسب را برای تجلی استعدادها و برانگیختن خلاقیت دانشجویان فراهم می سازد. توجه به مقوله فرهنگ در کنار علم و دانش که یکی از مصادیق اجرایی آن وجود نهادهای دانشجویی و فعالیت هدفمند دانشجویان در این نهادها است، از عوامل اساسی در رسیدن به یک دانشگاه مطلوب و مطابق معیار جهانی می باشد. تأثیر این امر در فعالیت آموزشی و بهتر کردن آن بر کسی پوشیده نیست و بر پایه همین باور است که بخش های مختلف امور فرهنگی از جمله کانونهای فرهنگی – هنری و نشریات دانشجویی شکل گرفته در توسعه و تعمیق فعالیت های فرهنگی دانشگاه می کوشند. نهادینه کردن فعالیتهای فوق برنامه فرهنگی و پژوهشی دانشجویان، افزایش سطح مشارکت و رقابت دانشجویان در فعالیتهای جمعی، فعلیت بخشیدن استعدادهای بالقوه جوانان و استفاده از شور جوانی دانشجویان در جهت تقویت پیوندهای دانشگاه با بخش های مختلف اجتماعی و اجرایی از اهدافی است که امور فرهنگی در راه گسترش امر فرهنگ سازنده و خلاق در دانشگاه دنبال می کند. (آئین نامه تشکیل کانون های فرهنگی و هنری، وزارت علوم تحقیقات و فناوری، 1387)
4-2-کانون های فرهنگی و هنری
کانونهای فرهنگی که از سال 1377 فعالیت خود را آغاز نموده اندو بدین لحاظ از از مهمترین نهادهای دانشجویی به شمار می روند. نوآوری و نوزایی در فرهنگ و مناسبات اجتماعی، پرورش خلاقیت ها و استعدادهای فرهنگی، هنری و اجتماعی جامعه دانشگاهی، زمینه سازی برای توسعه مهارت ها و توانایی های فکری و فرهنگی دانشجویان، کمک به برنامه ریزی آموزشی و پژوهشی در تربیت نیروی انسانی خلاق از اهداف پایه گذاران کانون ها می باشد. شکی نیست رسیدن به این اهداف در فضایی پر نشاط و امن امکان پذیر است. دانشجویان با توجه به علاقه خود می توانند در زمینه های مختلف از جمله فعالیت های دینی، مذهبی، ادبی و هنری مشغول به فعالیت شده و با ورود به حوزه هایی چون تئاتر، موسیقی، شعر و داستان و. . . به صورت جمعی، زمینه جامعه پذیری33 خود را فراهم سازند. کانون های فرهنگی و هنری نهاد هایی هستند که امکان بروز توانایی های فرهنگی، هنری دانشجویان را فراهم می سازند.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید