دانشگاه علوم کشاورزي ومنابع طبيعي ساري( دانشکده علوم زراعي)
پاياننامه جهت اخذ مدرک کارشناسي ارشد رشته اصلاح نباتات
بررسي تأثير اليسيتورها بر توليد آرتميزنين در گياه درمنه خزري
استاد راهنما:
دکترغلامعلي رنجبر
استاد مشاور:
دکتر سيد کمال کاظمي تبار
نگارش:
سيده مارينا پورکاظمي
بهمن ماه 1390
صميمانه ترين مراتب قدرداني خود را به همه بزرگاني که به نحوي در تکميل و تننظيم اين پايان نامه دلسوزانه ياري ام کردند تقديم مي دارم.
از خانواده عزيزم به خاطر تمام زندگي ام سپاسگزارم. همينطور از همسر عزيزم به خاطر همه حمايت هايش سپاس گذارم.از استاد راهنماي ارجمندم آقاي دکتر غلامعلي رنجبر که در زمان انجام اين پايان نامه همواره از پشتيباني و راهنمايي هايشان بهره مند بودم تشکر و قدرداني مي نمايم.
از استاد محترم دکتر سيد کمال کاظمي تبار که مشاورت اين پايان نامه و آقايان دکتر نادعلي بابائيان و دکتر نجفي که زحمت بازخواني و داوري اين پايان نامه را بر عهده داشتند همچنين دکتر هادي زاده نماينده تحصيلات تکميلي، تشکر مي نمايم.
در پايان از تمامي دوستان خوبم که در سخت ترين شرايط همواره يار و ياورم بودند کمال تشکر را دارم و سلامتي و کاميابي را از درگاه خداوند متعال براي همه اين عزيزان خواستارم.
چکيده:
آرتميزنين ترکيبي از گروه متابوليت هاي ثانويه موسوم به لاکتون سزکويي ترپن اندوپراکسيدها مي باشد که در اندام هاي هوايي گياه درمنه خزري Artemisia annua (خانواده آستراسه) فعاليت مؤثري را برعليه نژادهاي انگل پلاسموديوم عامل بيماري مالاريا از خود نشان مي دهد. کشت ريزنمونه در حضور عوامل محرک، راه مناسبي جهت افزايش توليد متابوليت ها و شناخت بهتر از مسير سيگنالينگ سلولي، باززايي غير مستقيم و توليد گياهاني با ميزان آرتميزنين بالا مي باشد. به اين منظور در اين پژوهش از غلظت هاي مختلف هورمون در محيط کشت MS جهت کالوس زايي، شامل (0/5, 1, 2 mg/l) BAP و(0/5, 1, 1/5 mg/l) 2,4-D استفاده شد. سپس شاداب ترين کالوس ها ي حاصل از ريزنمونه برگ و ساقه جهت القاي باززايي به محيط MS حاوي هورمونهاي (0/5, 1 mg/l) BAP , (0/5, 1 mg/l) Kin انتقال داده شد. در اين پژوهش به منظور افزايش توليد متابوليت ها از غلظت هاي مختلف محرک هاي زنده سالسيليک اسيد (با غلظت هاي mg/50 ml culture 2و 6) و متيل جاسمونات (با غلظت هاي µM50 و 150) استفاده شد و اندازه گيري ميزان آرتميزنين بوسيله دستگاه اسپکتروفتومتري انجام شد. کالوس هاي تيمار شده با محرک ها 48 و 120 ساعت پس از اعمال تيمار از محيط سوسپانسيون برداشته شدند. به منظور بررسي مسير سيگنالينگ منجر به توليد آرتميزنين روند تغييرات فعاليت آنزيم آسکوربات پراکسيداز و تجمع ميزان پروتئين بوسيله دستگاه اسپکتروفتومتري مورد بررسي قرار گرفت. غلظت هاي مختلف هورموني در ريزنمونه ساقه اختلاف معني داري را نشان نداده و بيشترين وزن تر کالوس مربوط به تيمار 1/5 mg/l 2,4-D , 1mg/l BAP در ريزنمونه برگي مشاهده شد. بيشترين درصد باززايي غير مستقيم، در محيط 1 mg/l Kin ودر ريزنمونه برگ بود. نتايج بررسي کالوس هاي تيمار شده و شاهد نشان داد که محرک باعث افزايش توليد آرتميزنين شد. نتايج نشان داد که تيمار با محرک سبب فعال شدن سيستم دفاعي ضداکسنده در گياه و افزايش تجمع پروتئين و افزايش فعاليت آنزيم آسکوربات پراکسيداز در کالوس هاي تيمار شده مي شود.
کلمات کليدي: درمنه خزري، کالوس، باززايي، آرتميزنين
عنوان صفحه
فصل اول……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..1
1-1- مقدمه2
1-2-اهداف پژوهش:3
2-1-ويژگي هاي گياه شناسيArtemisia annua16
2-1-1-گياهشناسي تيره آستراسه (کاسني)16
2-1-2-پراکنش جغرافيايي تيره آستراسه (کاسني)18
2-1-3-گياهشناسي جنس آرتميزيا (درمنه)18
2-1-4-پراکنش جغرافيايي جنس درمنه19
2-1-5-گياه شناسي گونه درمنه خزري (Artemisia annua19
2-1-6-تاريخچه نامگذاري20
2-1-7- ترکيبات شيميايي سرده درمنه21
2-1-8- خواص دارويي سرده درمنه:22
2-2-متابوليت هاي ثانويه26
2-2-1- ترپن ها28
2-2-2- ترکيبات ازت دار28
2-2-3- ترکيبات فنلي28
2-2-3-1- فلاونوئيدها29
2-2-4- نقش متابوليت هاي ثانويه در گياهان مولد30
2-2-5- بازار جهاني گياهان دارويي و معطر31
2-3-معرفي ساختار آرتميزينين به عنوان يک ترپن مهم31
2-4- کشت بافت گياهي33
2-4-1- طرز تهيه ريزنمونه گياهي33
2-4-1-1- انتخاب ريزنمونه33
2-4-1-2- تأثير مواد گياهي و عوامل فيزيکي در رشد ريزنمونه33
2-4-2- روشهاي مختلف کشت بافت گياهي35
2-4-3- کشت کالوس36
2-4-3-1 کالوس36
2-4-4- هورمونهاي گياهي38
2-4-4-1- اکسين ها38
2-4-4-2- سيتوکنين ها39
2-4-4-3- جيبرلين ها39
2-4-4-5- اسيد آبسيزيک40
2-4-4-6- اتيلن40
2-4-5- اسيدهاي آمينه، آگار، pHو منبع انرژي40
2-4-6- تمايز سلولي(Cytodifferentation)41
2-4-7- تمايز اندام41
2-4-7-1- اندام زايي42
2-4-7-2- اندام زايي از بافت کالوس43
2-4-8- کشت سوسپانسيون سلول هاي گياهي48
2-4-9- توليد متابوليت هاي ثانويه در محيط درون شيشيه اي49
2-5- تحريک52
2-5-1- محرک ها و فرايند تحريک52
2-5-2- دسته بندي محرک ها52
2-5-2-1- محرک هاي خارجي52
2-5-2-2- عوامل داخلي52
2-5-2-4- محرک هاي زنده53
2-5-3- محرک و انتقال سيگنال53
2-5-3-1- انفجار اکسيداتيو 1 و اکسيژن فعال 2 ((ROS54
فصل سوم: بررسي منابع
3-1- مروري بر مطالعات کشت بافت در گياهان دارويي59
3-2- مروري بر مطالعات کاربرد محرک ها در توليد متابوليت هاي ثانويه62
3-3- مطالعات انجام شده در مورد تأثير محرک بر فعاليت سيستم آنتي اکسيداني و فعاليت آنزيم ليپوکسي ژناز64
فصل چهارم: مواد و روش ها
4-1- مواد گياهي مورد استفاده68
4-1-1- کشت ساقه68
4-1-2- کشت برگ68
4-1-3- تهيه محيط MS به منظور کشت ريشه هاي مويين69
4-1-3-1 طرز تهيه استوک ها69
4-2- محرک هاي مورد استفاده72
4-2-1- تهيه استوک محرک ها73
4-2-1-1- استوک متيل جاسمونات73
4-2-1-2- استوک سالسيليک اسيد73
4-3- اندازه گيري ميزان پروتئين کل از کالوس74
4-4-آسکوربات پراکسيداز75
4-4-1- محاسبه فعاليت آنزيم آسکوربات پراکسيداز77
4-5- استخراج آرتميزنين78
4-5-1- آماده سازي78
4-6- طرح و آناليز هاي آماري79
فصل پنجم: نتايج
5-1- نتايج حاصل از کشت بافت A.annua81
5-2- نتايج حاصل از باززايي غير مستقيم گياه A. annua84
5-3- ميزان آرتميزنين در کالوس88
5-4- ميزان پروتئين در کالوس گياه درمنه خزري شاهد و تيمار شده با MJA و SA در زمان هاي مختلف90
5-5- فعاليت آنزيم ASC در کالوس گياه درمنه خزري شاهد و تيمار شده با MJA وSA در زمان هاي مختلف 91
فصل ششم: منابع
6- منابع94
چکيده انگليسي
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
2-1 ساختار گل در تيره کاسني 17
2-2 تصوير A.annua 20
2-3 نماي ساده اي از مسيرهاي عمده بيوسنتز محصولات ثانويه و ارتباط آنها با متابوليسم اوليه 27
2-4 اسکلت پايه فلاونوئيد 29
2-5 مسير بيوسنتز آرتميزنين 32
2-6 شکل شماتيک از فعال شدن سيستم دفاعي گياه در اثر تيمار با محرک 55
5-1 اثر هورمون 2,4-D بر وزن تر کالوس حاصل از ريزنمونه برگي 83
5-2 اثر هورمون BAP بر وزن تر کالوس حاصل از ريزنمونه برگي 83
5-3 اثر متقابل هورمون 2,4-D و BAP بر وزن تر کالوس حاصل از ريزنمونه برگي 83
5-4 کالوس حاصل از ريزنمونه برگ 83
5-5 کالوس حاصل از ريزنمونه ساقه 83
5-6 اثر هورمون BAP بر باززايي غيرمستقيم ريزنمونه برگي 87
5-7 اثر هورمون Kin بر باززايي غيرمستقيم ريزنمونه برگي 87
5-8 اثر هورمون BAP بر باززايي غيرمستقيم ريزنمونه ساقه 87
5-9 گياهچه حاصل از باززايي غيرمستقيم برگ 88
5-10 گياهچه حاصل از باززايي غيرمستقيم ساقه 88
5-11 اثر متيل جاسمونات بر ميزان آرتميزنين در کالوس 89
5-12 ميزان پروتئين در نمونه هاي شاهد و تيمار شده باMJA (µM50 و 150 ) و SA (mg/50 ml culture 2و4) در زمان هاي مختلف (120 و 48 ساعت) 91
5-13 فعاليت آنزيمASC در نمونه هاي شاهد و تيمار شده باMJA (µM50 و 150 ) و SA (mg/50 ml culture 2و4) در زمان هاي مختلف (120 و 48 ساعت) 92
فهرست جدول ها صفحه
2-1 گروههاي اصلي ترکيبات مهم تجاري حاصل از گياهان 51
3-1 مطالعات کشت بافت A.annua 61
3-2 مواد تشکيل دهنده محيط پايه Ms 71
5-1 اثر تيمارهاي هورموني بر درصد کالوس دهي 82
5-2 نتايج بدست آمده از محيط هاي مختلف در القاي کالوس 82
5-3 اثر تيمارهاي هورموني بر درصد باززايي 85
5-4 نتايج بدست آمده از محيط هاي مختلف در باززايي غيرمستقيم 87
5-5 ميزان آرتميزنين در کالوس تيمار شده با µM 50 متيل جاسمونات و شاهد پس از 120 ساعت 89
5-6 اندازه گيري پروتئين بدست آمده از کالوس 90
5-7 فعاليت آنزيم ASC پس از اعمال تيمار 92
مقدمه
1-1- مقدمه
امروزه متابوليت هاي ثانويه1 به عنوان منبعي براي توليد دارو، افزودني هاي غذايي، طعم دهنده ها و درمان بيماري ها به کار مي روند (Sairam, R. et al. 2002). قديمي ترين اطلاعات استفاده از گياهان به عنوان دارو از سومريان و مصريان مربوط به حدود 1550 سال تا 3 هزار سال پيش از ميلاد مسيح مي باشد (اصغري، غ ر. 1385). ترکيبات طبيعي را مي توان به عنوان ترکيبات راهنما براي طراحي منطقي داروهاي جديد، توسعه الگو برداري از سنتز آنها و کشف اثرات درماني جديد مورد استفاده قرار داد (اصغري، غ ر. 1385). گياه A.annua منبع يک داروي مهم گياهي سنتي در چين به نام Qing Hao است که در حدود بيش از 2000 سال به عنوان داروي کاهنده تب استعمال مي شده است. ترپنوئيدها و فلاونوئيدهاي متعدد استخراج شده از A.annua فعاليت ضد سلولي2 مهمي را در هنگام آزمايش روي تومور در انسان نشان داده است. در بين اين مواد، آرتميزين و کورستاژتين3 به عنوان ماده موثر در اين فعاليت ضدسلولي مهم اثبات شده اند. همچنين عصاره هاي استخراج شده از قسمت هاي هوايي گياه A.annua که در مجاورت هوا خشک شده اند، داراي فعاليت تعديل مصونيت از طريق تکثير لنفوسيت نوع T بوده اند. بر اساس مطالعات انجام شده 24 ترکيب در اسانس گونه A.annua مشاهده شده است. ترکيبات اصلي اين اسانس، آرتميزيا کتون، 1و8- سينئول، پينوکاروون، بتا-سلينن، کامفور و گاما- مورولن مي باشند) مينا ربيعي، 1382). يکي از مهمترين ترکيبات دارويي اين گياه، آرتميزينين4 از گروه متابوليت هاي ثانويه موسوم به لاکتون سزکويي ترپن اندوپراکسيدها مي باشد که فعاليت مؤثري را برعليه نژادهاي انگل پلاسموديوم5 عامل بيماري مالاريا از خود نشان مي دهند. از آنجا که در گزارشات سازمان بهداشت جهاني موارد مقاوم اين انگل به داروهاي فعلي نظير کلروکوئين، سولفادوکسين و پرپمتامين يافت شده، به همين دليل توليد تجاري و انبوه آن مورد توجه خاصي قرار گرفته استKalyman , D. L. 1985)). عملکرد نسبتاٌ کم [08/1 – 01/0 درصد] اين ماده در گياه محدوديت عمده اي در توليد تجاري آن است. تغييرات در شرايط کشت و محيط رشد در کشت هاي سلولي و تغيير سطوح هورمون هاي رشد در کشت بافت به منظور بالا بردن مقدار آرتميزنين چندان موفق نبوده است و از طرف ديگر به دليل منابع محدود و مشکلات ساخت مصنوعي – شيميايي اين ماده مورد توجه قرار نگرفته است. به همين دليل در سالهاي اخير تلاش هاي زيادي براي افزايش آرتميزنين از گياه فوق به کمک اليسيتورها صورت گرفته است(Archana, G. et al. 2002). کاربرد محرک هاي زنده6 (مانند: متيل جاسمونات7 و عصاره مخمر8) يک استراتژي مهم در تغيير ميزان فعاليت آنزيم هاي دخيل در مسير بيوسنتز متابوليت هاي ثانويه و در نتيجه افزايش توليد آنها مي باشد (Zaho, J. et al. 2001).
بنابر اين در اين تحقيق اثرات محرک هاي9 مختلف (متيل جاسمونات و سالسيليک اسيد10) بر توليد آرتميزنين، تجمع پروتئين و فعاليت آنزيم آسکوربات پراکسيداز11 مورد بررسي قرار گرفته است.
1-2-اهداف پژوهش:
– معرفي بهترين هورمون جهت کالوس زايي در گياه درمنه خزري.
– معرفي بهترين غلظت هورمون جهت کالوس زايي.
– معرفي بهترين هورمون جهت باززايي.
– معرفي بهترين غلظت هورمون جهت کالوس زايي.
– معرفي بهترين محرک به منظور حداکثر توليد آرتميزنين.
– معرفي بهترين غلظت محرک به منظور حداکثر توليد آرتميزنين.
– بررسي تغييرات ميزان پروتئين و فعاليت آنزيم آسکوربات پراکسيداز در برابر محرک.
1-2-ويژگي هاي گياه شناسيArtemisia annua
درمنه (A.annua)از دولپه اي ها، راسته Asterales، خانواده Asteraceae و قبيله Anthemedeae است. گياهي است يکساله، راست (برافراشته)، بدون کرک يا داراي کرک هاي پراکنده، ساقه منفرد به ارتفاع 100-30 سانتي متر، برگها 5-3 ×4-2 سانتي متر، داراي دمبرگي بلند، دو بار شانه اي منقسم، پانيکول بسيار بزرگ با شاخه هاي به طور تقريبي 25 سانتي متر، کلاپرکها متعدد، دمگل دار، واژگون، کروي، نهنج بدون کرک، جام گل لوله اي باز، پنج دندانه اي، زردرنگ مي باشد که در گرگان، مازندران و گيلان از پراکنش نسبتا وسيعي برخوردار است.)مظفريان، ولي ا…، 68-1367(
2-1-1- گياهشناسي تيره آستراسه (کاسني)12
نام لاتين کاسني از Aster، که يک واژه يوناني به معناي ستاره مي باشد مشتق شده است و کمپوزيته، يک نام قديمي اما هنوز معتبر براي اين تيره است که اشاره به نوعي گل آذين مشخص دارد که از ويژگي هاي تيره آستراسه به حساب مي آيد (Cronquist 2001).
بزرگترين جنس هاي اين تيره Senecio (1000 گونه)، Vernonia (1000گونه)، Centaurea (700 گونه)، Cousinia (600 گونه)، Helichrysum (550 گونه) و Artemesia (550 گونه) هستند (Wagenitz 1976).
اکثر اعضاي تيره کاسني ساختار علفي دارند، اما تعداد قابل توجهي نيز به شکل درختچه، تاک و درخت ديده مي شوند (Judd, Campbell et al. 1999).
فرم رويشي گياهان اين تيره به صورت علفي يا خشبي، يکساله تا چند ساله است.
سيستم ريشه اي آنها راست ريشه13 با ساقه مستقيم و داراي برگ هاي متناوب، غالباٌ با بريدگي هاي گوناگون است. گل ها به صورت گلهاي کناري در کپه هاي ناجور جنس ماده يا ماده عقيم، گلهاي طبقي (لوله اي) نر ماده يا به ندرت ماده يا نر عقيم، عموماٌ ماده يا به تخمدان تقليل يافته و از نظر عمل نر با لوله اي يا به ندرت لوله اي – نخي شکل، غالباٌ زرد يا به ندرت سبز مايل به قرمز (مظفريان 1387).
جام گل در اين تيره سفيد، قرمز يا زرد، زبانه اي يا پهن شده نامنظم و 2 تا 3 لوبه يا لوله اي باريک و با شکافهاي نامنظم و دندانه دار يا به ندرت کاملاٌ لوله اي است.
ميوه ها به صورت فندقه هم شکل يا به ندرت ناجور شکل، 2 تا 10 رگه اي يا 1 تا 3 باله، استوانه اي يا با سطح پشتي- شکمي فشرده هستند. کلاله در گل هاي اين تيره وجود ندارد يا وجود دارد، کاهکي، تاج مانند يا گوشک دار مورب، به ندرت متشکل از فلس هاي بسيار باريک متعدد است. کيسه هاي بساک با قاعده دم دار يا به ندرت بدون دم، با رأس زايده دار است. خامه گل سربريده، با رأس قلم موئي، با کلاله خطي کناري است.
شکل 2-1: ساختار گل در تيره کاسني
(Australian National Botanic Gardens 2011)
2-1-2-پراکنش جغرافيايي تيره آستراسه (کاسني)
اين تيره در سراسر جهان به استثناي قطب جنوب و قطب شمال توزيع شده، ودر مناطق خشک 14 و نيمه خشک 15 ، عرض هاي جغرافيايي معتدل ، نيمه گرمسيري و پايين شايعترين پوشش گياهي است (Valles and McArthur 2000).
2-1-3-گياهشناسي جنس آرتميزيا (درمنه)
تا کنون بيش از 500 گونه براي اين سرده شناسايي شده است (LI,Jiang et al.2012). فرم رويشي درمنه، علفي يا خشبي و بوته مانند ،يکساله دوساله تا چند ساله هستند. داراي سيستم ريشه اي، راست ريشه با ساقه برافراشته يا ايستاده، گاهي افتان و گسترده روي زمين، ساقه ها متعدد، در برخي گونه ها بدون انشعاب است. برگ هامتناوب، بدون کرک يا به اشکال گوناگون کرک دار، کرک ها 2 شاخه، به ندرت ستاره اي يا ساده، در بالا اغلب حاوي کرک هاي غده اي منقوط بدون پايک، پهنک شانه اي بخش يا شانه اي بريده يا 2 تا 4 بار شانه اي بخش، به ندرت ساده، دندانه دار، قاعده اي ها دمبرگ دار، برگ هاي ساقه اي اغلب بدون دمبرگ يا دمبرگ کوتاه دارند. گل آذين در گل هاي جنس آرتميزيا با شماي عمومي گل آذين پانيکول يا سنبله اي- خوشه اي است.
گل هاي جنس آرتميزيا همگي لوله اي، در کپه هاي جور جنس نر ماده، 5 دندانه اي، تعدادي از گلها عملاٌ عقيم يا در کپه هاي ناجور جنس کپه ها با گلهاي کناري ماده لوله اي نخي شکل، در بالا 2 دندانه اي و گل هاي مرکزي نر ماده و بارور با رأس 5 دندانه اي يا در کپه هاي با گل هاي کناري ماده و گلهاي مرکزي عملاٌ نر در بالا 5 دندانه اي. ميوه به شکل فندقه، بدون کرک، بدون کاکل، مستعطيلي باريک، کوچک، با جاي زخم ناشي از اتصال لوله گل جانبي و ناف قاعده اي جانبي است. (مظفريان. 1387).
2-1-4-پراکنش جغرافيايي جنس درمنه
گونه هاي اين جنس در اکوسيستم هاي بسياري شامل صحرا (A.santolina)، محيط هاي مرطوب در نزديکي سطح دريا تا ارتفاعات بالا در حدود 4000 متر (A.melanolepis) رشد مي کنند. برخي گونه ها نظير A.vulgaris در مناطق پوشيده شده از مواد پوسيده و فاسد رشد مي کنند .(Cox and Moore 2010)
گونه هاي درمنه به طور گسترده اي در نيمکره شمالي، (معمولاٌ در زيستگاههاي خشک و نيمه خشک) پراکنده شده اند، اما در نيمکره جنوبي تنها در حدود 10 گونه از اين جنس يافت شده است (Hayat, Ashraf et al. 2009).
2-1-5-گياه شناسي گونه درمنه خزري (Artemisia annua)
گياه درمنه خزري داراي ساقه منفرد به ارتفاع تا 120 سانتيمتر با برگ هاي بدون کرک يا با کرک هاي پراکنده، برگ هاي ساقه اي 2 بار شانه اي بخش، دمبرگ دار با قطعات اصلي جدا از يکديگر، قطعات شانه اي بخش يا شانه اي منقسم با لوب هاي سر نيزه اي دندانه دار يا کامل، محور برگ عريان يا با دندانک هاي کم، برگ هاي بالاي ساقه و لابه لاي ساقه ها به تدريج کوچک شده، برگ هاي روي شخه هاي گل آذين بسيار کوچک و با تقسيمات خطي تا نخي است. گل آذينها پانيکول گسترده با شاخه هاي بلند، مورب تا تقريباٌ افقي گسترده دارند.
گل هاي کناري ماده و زمان گلدهي و ميوه دهي در اواخر تابستان تا اواسط پائيز است. رويشگاه گياه در ايران: شمال، غرب، مرکز و شمال شرق است.
شکل 2-2: A. annua
2-1-6-تاريخچه نامگذاري
درمنه از دوران گذشته در طب سنتي داراي اهميت و مصارف گوناگون بوده است و از آنها با نامهاي درمنه، افسنطين، يوشان، برنجاسف، قيصوم و ترخون نام برده شده است و اين نامها امروزه نيز در اکثر مناطق متداول است (مظفريان، ولي ا…، 68-1367)
نام Artemisia اولين بار در سال 1753 ميلادي توسط لينه براي اين جنس انتخاب شد. اقتباس اين نام به افتخار زني است که حدود 325 سال قبل از ميلاد مسيح مي زيسته و همسر حاکم وقت (مازلوس) قسمتي از يونان بود. وي داروساز و گياهشناس بوده و چندين گياه را نيز نامگذاري کرده بود.
درمنه، يوشان، ترخ (terekh) اين جنس در ايران 34 گونه گياهي علفي يکساله و چندساله دارد که در سراسر ايران پراکنده اند. گونه هاي انحصاري آن در ايران عبارتند از A. kermanensis و A.melanolepis و ديگر گونه هاي آن علاوه بر ايران در قفقاز، سيبري، ترکمنستان، افغانستان، پاکستان، آسياي مرکزي، ارمنستان، آناتولي، عراق، هيماليا، تبت و اروپا نيز مي رويند. پراکندگي جغرافيايي درمنه به وسعت ايران بوده از دشت هاي پست ساحلي تا ارتفاعات کوهستاني مي رويند (مظفريان، و. 1386).
2-1-7- ترکيبات شيميايي سرده درمنه
مونوترپن هاي بدون حلقه16 ، هيدروپراکسيد مونوترپن ها17 ، گليکوزيد مونوترپن هاي حلقه دار18 و مونوترپن هاي غير معمول در برخي از گونه هاي درمنه در ايران يافت شده اند (راستيان و مسعودي, 2011).
مهم ترين ترپن در گياهان سرده آرتميزنين مي باشد که يک سزکويي ترپن لاکتون است. اين ترکيب عمدتاٌ در بخش هوايي گياه يافت مي شود (Olofsson, Engstrom et al. 2011).
در سال 2008 در مطالعه اي بر روي A.scoparia، 24 مونوترپن، 19 سزکويي ترپن و 2 کتون در اين گياه شناسايي شد (Singh, Mittal et al. 2009).
روغن فرار19 درمنه اغلب حاوي بيش از 100 ترکيبجداگانه20 مي باشد، به عنوان مثال در A.siberi بيش از 160 ترکيب شيميايي شناسايي شده است (Rustaiyan and Masoudi 2011).
عمده ترين ترکيبات موجود در روغن بدست آمده از برگ و گل اين گياه شامل : کامفور21 ، -1,8 سينئول22، آلفا ترپينولن23، آلفا ترپينن24 مي باشد (Movafeghi, Djozan et al. 2010). گياهان اين رده حاوي ترکيبات گليکوني متعدد هستند. در تعدادي از گونه هاي اين گياه 80 آگليکون آزاد25 شناسايي شده است (Al Hazimi and Basha 2011).
در سال 2010 طي مطالعات صورت گرفته، 18 ترکيب پلي فنلي26 در برگ هاي اين گياه شناسايي شد (Carvalho, Teixeira et al. 2011).
در مطالعه اي که بر روي 13 گونه درمنه صورت گرفت اسيدهاي چرب غير اشباع27 غالب در تمام گونه هاي درمنه آلفا لينولنيک اسيد (ALA) و لينولئيک اسيد (LA) تشخيص داده شد (Carvalho, Teixeira et al.2011).
2-1-8- خواص دارويي سرده درمنه:
ترکيبات فنلي بدست آمده از درمنه به عنوان يک مهار کننده پمپ با قابليت هدف قرار دادن سيستم هاي جريان28 در ساختار ديواره باکتريهاي گرم مثبت پاتوژن انساني شناخته شده اند. بررسي هاي اخير نشان مي دهند که کلرژنيک اسيد29 بدست آمده از A. absinthium داراي خواص ضد ميکروبي است (Fiamegos, Kastritis et al. 2011).
کامفور يکي از اجزاء عمده اسانس درمنه است و ار آن در شيمي لاستيک سازي و کاغذ سازي، عطرسازي، لوازم آرايشي، صابون سازي، صنايع چسب، مواد افزودني، روان کننده، ترکيب رزين ها، حلالها، پلاستيک و رنگها نيز استفاده مي شود 2009)، محسن و علي).
8و 1 – سينئول به طور گسترده در تهيه مواد دارويي کاربرد دارد. به طور موضعي بعنوان داروي بي حس کننده و ضد عفوني کننده در درمان تورم بکار ميرود. سينئول در اسپري هاي خانگي ، داروهاي شستشو و در انواع روغن هاي پوست و مو مصرف مي شود . در مقابل حشرات اثر کشندگي دارد و در تهيه عطر و مواد خوشبو کننده نيز بکار ميرود (عبدي و همکاران. 2010).
ليمونن در فراورده هاي دارويي نظير قرص بي کربنات سديم و پمادهاي ضد عفوني کننده وارد مي شود.در ساخت ويتامين A، نيز از ليمونن استفاده مي شود (ايوقي، برزگر و همکاران. 2011).
آرتميزين براي درمان مالاريا ، عفونتهاي انگلي مانند شيستوزوماسيس مورد استفاده قرار ميگيرد.اين ترکيب



قیمت: تومان


پاسخ دهید